Lo ngại tham nhũng từ vốn ODA

Tác giả: T. Hằng
.
Những vụ án tham nhũng động trời vốn ODA trong nước đều do nước ngoài phát hiện.
“Trên thực tế, biểu hiện tiêu cực, gian lận, tham nhũng trong các dự án ODA đang là một thực trạng đáng lo ngại đối với các cơ quan quản lý Việt Nam cũng như đối với các nhà tài trợ. Những nghi án tham nhũng, hối lộ trong các dự án sử dụng vốn ODA gây bức xúc, bất bình trong xã hội” – Phó Tổng Thanh tra Chính phủ Trần Đức Lượng khái quát tại Hội nghị cấp cao về Tăng cường quản trị thúc đẩy phát triển tại Việt Nam do Bộ KH&ĐT và Ngân hàng Thế giới tổ chức ngày 20-1.

Theo ông Lượng, gần 30 năm qua, Việt Nam đã nhận khoảng 80 tỉ USD vốn ODA (dự án hỗ trợ phát triển chính thức). Phần lớn số tiền này được phân bổ cho các dự án phát triển hạ tầng kinh tế và là những dự án lớn, phức tạp về kỹ thuật, thực hiện trong thời gian dài, nhiều bên liên quan. Vì thế rất dễ xảy ra tham nhũng, gian lận. Tuy nhiên, thực tế những vụ việc tham nhũng, gian lận được phát hiện và xử lý trong thời gian qua chưa tương xứng.

Ông Huỳnh Ngọc Sỹ (nguyên Phó giám đốc Sở GTVT TP.HCM) bị kết án tù vì nhận hối lộ liên quan dự án ODA. Ảnh: TL

Trong các dự án ODA, các hành vi gian lận và tham nhũng có mối liên hệ chặt chẽ. Biểu hiện phổ biến là sự câu kết giữa các doanh nghiệp, các nhà thầu với chủ đầu tư và các bên liên quan thông qua việc hối lộ để giành lợi thế và những ưu đãi không chính đáng. Những vụ việc như PMU18 năm 2005, đại lộ Đông Tây (PCI) năm 2008, nghi án hối lộ dự án đường sắt đô thị Hà Nội (JTC) đều không phải do chủ đầu tư hay cơ quan quản lý nguồn vốn ODA phát hiện mà là do báo chí nước ngoài đưa tin hoặc được phát hiện từ vụ án khác mới lộ ra.

“Đến nay chưa có một tổng kết, đánh giá chuyên đề về vấn đề này. Việc phát hiện gian lận, tham nhũng trong lĩnh vực này vẫn đang là một thách thức”- ông Lượng nói.

Theo ông Lượng, các dự án ODA có yếu tố nước ngoài nên khó khăn khi áp dụng những chuẩn mực quản lý. Thêm vào đó, nhiều người chưa nhận thức, xem ODA là một phần của ngân sách. “Vẫn còn tâm lý coi tất cả khoản ODA như viện trợ không hoàn lại nên các địa phương, bộ ngành chưa chú trọng đến hiệu quả.

Cũng vì lẽ đó mà nhiều người đứng đầu địa phương, bộ ngành lo ngại những sai phạm trong các dự án ODA bị phát hiện sẽ ảnh hưởng xấu đến quan hệ ngoại giao và chính sách hợp tác phát triển ở cấp quốc gia. Theo thông lệ, số tiền sai phạm từ các dự án ODA sẽ được thu hồi và hoàn trả cho nhà tài trợ… Những điều trên đã tác động đến tâm lý người đứng đầu cơ quan quản lý trong chỉ đạo, giám sát, kiểm tra và xử lý sai phạm các dự án sử dụng ODA” – ông Lượng nhận định.

Ông Lê Văn Tăng, Cục trưởng Cục Quản lý Đấu thầu (Bộ KH&ĐT), cho hay: Luật Đấu thầu mới có nhiều quy định tăng tính công khai, minh bạch trong quá trình đấu thầu, góp phần ngăn ngừa và phòng, chống tham nhũng. Ngoài ra luật cũng quy định rõ trách nhiệm giải trình của người có thẩm quyền, chủ đầu tư, bên mời thầu cũng như việc tăng cường chế tài xử lý vi phạm trong đấu thầu nhằm hạn chế các vi phạm xảy ra.

Ba vụ án điển hình– Công ty Nhật JTC thừa nhận hối lộ số tiền gần 80 triệu yen (16 tỉ đồng) để trúng thầu dự án đường sắt đô thị Hà Nội. Đây là dự án có vốn ODA của Nhật.

– Báo chí Nhật đưa tin trong dự án đại lộ Đông Tây, bốn người Nhật đã chuyển cho một quan chức cao cấp tại TP.HCM tiền hối lộ 820.000 USD để thắng thầu dự án trên. Trong đó, ông Huỳnh Ngọc Sĩ, trong thời gian làm giám đốc Ban Quản lý dự án đã làm lợi cho phía nhà thầu Nhật để nhận hối lộ 262.000 USD.

– Trong vụ PMU18, các bị cáo đã xà xẻo hàng tỉ đồng.

_________________________________________

ODA sẽ là niềm vui lớn khi được sử dụng hiệu quả. Và chỉ khi nào lợi ích quốc gia được đặt lên trên, không bị chi phối bởi lợi ích nhóm, lúc đó dân mới không lo phải còng lưng trả nợ.

GS NGÔ THẾ CHI

Vay vốn ODA nhưng phải mua lại công nghệ, dịch vụ cao, chi phí đút lót đều được tính vào giá công trình và chúng ta phải trả. Do đó những người ăn đút lót chính là những người đang bắt con cháu mình phải trả nợ sau này.

TS LÊ ĐĂNG DOANH

———-

http://www.baomoi.com/Lo-ngai-tham-nhung-tu-von-ODA/58/15788734.epi