Con voi chui lọt lỗ kim trong các dự án ngàn tỷ?

Tác giả: Lê Kiên

KD: Hic! Chuyện thường ngày của nước Việt. Bộ trưởng cũ, Bộ trưởng mới đăng đàn diễn thuyết đủ cả. Rồi lại Nguyễn Y Vân. Phát chán!

————–

Lần đầu tiên đăng đàn trả lời chất vấn trước Quốc hội, Bộ trưởng Bộ Công thương Trần Tuấn Anh đã trả lời nhiều câu hỏi liên quan trách nhiệm của bộ này nhưng một số đại biểu vẫn hỏi lại vì “chưa hài lòng”.

Con voi chui lọt lỗ kim trong các dự án ngàn tỷ?
Bộ trưởng Trần Tuấn Anh – Ảnh: Lê Kiên

Sáng 15-11, hai bộ trưởng đang ngồi các ghế nóng nhất là ông Trần Tuấn Anh (bộ trưởng Bộ Công thương) và Trần Hồng Hà (bộ trưởng Bộ Tài nguyên – môi trường) trả lời chất vấn Quốc hội. 

Bộ trưởng Công thương Trần Tuấn Anh là người đầu tiên đăng đàn trả lời chất vấn của đại biểu về nhiều vấn đề liên quan trách nhiệm quản lý của bộ này.

Trách nhiệm của cơ quan quản lý nhà nước đối với các dự án thu lỗ ngàn tỷ, thủy điện xả lũ gây thiệt hại cho dân vùng hạ du khiến dư luận bức xúc, trách nhiệm quản lý nhà nước trước tình trạng phân bón giả tràn lan… là những câu hỏi “nóng” mà các đại biểu Quốc hội đặt ra với Bộ trưởng Bộ Trần Tuấn Anh.

Bộ trưởng có giải pháp gì?

“Báo cáo với Quốc hội về nguyên nhân thua lỗ, yếu kém của những siêu dự án, Bộ trưởng nói rằng không loại trừ những sai phạm xảy ra.

Đề nghị Bộ trưởng làm rõ hơn những sai phạm này: đâu là sai phạm của những cá nhân, tổ chức quản trị doanh nghiệp? Đâu là trách nhiệm trong quản lý nhà nước? Bộ trưởng có giải pháp gì để chấm dứt tình trạng con voi chui lọt lỗ kim ?” – đại biểu Nguyễn Tiến Sinh (Hòa Bình) nêu chất vấn với Bộ trưởng Trần Tuấn Anh. 

Con voi chui lọt lỗ kim trong các dự án ngàn tỷ?
Đại biểu Nguyễn Tiến Sinh chất vấn Bộ trưởng Trần Tuấn Anh

Trả lời, Bộ trưởng Trần Tuấn Anh nói: Đối với 5 dự án thua lỗ, tồn đọng, còn nhiều vướng mắc, trong các lĩnh vực Bộ Công thương quản lý ngành. Chúng tôi hiểu rằng đại biểu Quốc hội và cử tri đòi hỏi phân tích nguyên nhân rõ hơn nữa, để tránh tình trạng như vậy xảy ra trong tương lai.

5 dự án này đã được phê duyệt từ khoảng năm 2003-2008 và đến nay. Trong từng dự án cụ thể, có những diễn biến khác nhau, kéo dài qua từng thời kỳ. Nhưng nhìn chung lại thì có một số vấn đề.

Thứ nhất, các dự án này đều triển khai kéo dài. Ví dụ dự án xơ sợi Đình Vũ, dự án Đạm Ninh Bình, thậm chí dự án Đạm Ninh Bình đến nay vẫn chưa quyết toán được đầu tư mặc dù đã đi vào vận hành.

Thứ hai, các dự án này đầu tư trong khi thị trường thế giới biến động rất mạnh. Ví dụ giá dầu khí có lúc lên đến 147 USD/thùng, bây giờ chỉ còn hơn 40 USD/thùng. Sự biến động giá cả như vậy ảnh hưởng rất lớn đến tính khả thi của dự án.

Thứ ba, có một số nguyên nhân chung dẫn đến hạn chế, thậm chí là có vi phạm. Ví dụ về năng lực quản lý, theo quy định thì các tổng công ty 90-91 thì ban lãnh đạo chịu trách nhiệm về chủ trương đầu tư, phê duyệt dự án.

Năng lực hạn chế trong quản lý dự án, chỉ đạo thực hiện dự án cũng đã dẫn đến tồn tại nêu trên.

Cho đến nay, các dự án từ gang thép Thái Nguyên, Xơ sợi Đình Vũ, xăng ethanol Phú Thọ, đạm Ninh Bình đều có vấn đề của nó, đặc biệt là kém hiệu quả.

Con voi chui lọt lỗ kim trong các dự án ngàn tỷ?
Bộ trưởng Trần Tuấn Anh trả lời chất vấn của các đại biểu

Về giải pháp, theo ông Trần Tuấn Anh, phải rút kinh nghiệm từ những dự án như vậy, xem xét để xử lý trách nhiệm dựa trên các quy định của pháp luật; cố gắng bảo toàn vốn, đồng thời xử lý dựa trên các nguyên tắc của kinh tế thị trường, thậm chí là phải cho phá sản.

Riêng về xử lý trách nhiệm thì phải làm cẩn trọng, đánh giá cụ thể dựa trên khung pháp lý, làm rõ trách nhiệm quản lý nhà nước, trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân liên quan đến dự án.

“Chúng ta không loại trừ có sự cố tình sai phạm. Trong các dự án này, đến nay vẫn đang trong quá trình thanh tra, kiểm tra, xử lý, chúng tôi sẽ tổng hợp, báo cáo đại biểu Quốc hội sau.

Qua các vụ việc này, cần phải đổi mới hơn nữa tư duy quản lý doanh nghiệp nhà nước, xem lại vai trò của doanh nghiệp nhà nước trong nền kinh tế”, Bộ trưởng đáp.

Sẽ tiếp tục trả lời đại biểu vào kỳ họp sau

Chưa thỏa mãn với trả lời của Bộ trưởng, đại biểu Nguyễn Tiến Sinh giơ bảng tranh luận tiếp.

“Hai vấn đề bộ trưởng chưa trả lời, trong khi cử tri rất mong đợi. Thứ nhất là trách nhiệm của cơ quan quản lý nhà nước trong các dự án đầu tư thua lỗ. Thứ hai là trách nhiệm quản trị doanh nghiệp ở đó như thế nào? Các dự án này sử dụng tài sản nhà nước, là tiền thuế của dân.

Bộ trưởng nói rằng khoán trắng cho doanh nghiệp tự quyết định đầu tư, đến khi thua lỗ lại báo cáo Quốc hội, Chính phủ là không ổn. Ví dụ đạm Ninh Bình có vấn đề về công nghệ, vậy thì trách nhiệm của Bộ Khoa học và công nghệ đến đâu?” 

Bộ trưởng Trần Tuấn Anh nói: Như tôi đã trình bày là các dự án này đã kéo dài quá lâu rồi, từ khi các tổng công ty 90, 91 đang chịu sự điều hành trực tiếp của Chính phủ, chứ không chịu sự quản lý của bộ quản lý ngành.

Do đó, đến nay chúng ta phải đánh giá toàn diện các dự án này, trên cơ sở tham gia của nhiều cơ quan chức năng. Cuối cùng không chỉ để xử lý từng dự án, mà còn rút ra bài học, hoàn thiện thể chế quản lý doanh nghiệp nhà nước.

“Đại biểu nói rằng rất lo lắng về việc có thể tái diễn tình trạng này, chúng tôi rất chia sẻ. Từ năm 2012 đến nay Chính phủ đã có nghị định nêu rõ trách nhiệm các bộ, ngành chủ quản đối với hoạt động của doanh nghiệp. Do đó, trách nhiệm các bộ, ngành chủ quản sẽ được xem xét rõ đối với hoạt động của doanh nghiệp”.

“Về các dự án tôi đã nêu, thì một số dự án đã có kết luận của Thanh tra Chính phủ, một số dự án đang tiếp tục thanh tra. Chúng tôi sẽ xác định rõ tồn tại nào là khách quan, tồn tại nào là chủ quan, cố ý, cố ý với mục đích gì. Chúng tôi sẽ tiếp tục trả lời đại biểu Quốc hội vào các kỳ họp sau” – Bộ trưởng Tuấn Anh hứa.

Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Kim Ngân đề nghị tới đây Chính phủ có báo cáo riêng về vấn đề này gửi tới các đại biểu Quốc hội, trong đó nêu rõ những vấn đề mà đại biểu đã đề cập.

Tính mạng người dân hạ du thủy điện có đảm bảo?

Đó là chất vấn của Phó chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật Trần Thị Dung (Điện Biên) đối với Bộ trưởng Trần Tuấn Anh.

“Chưa bao giờ tính mạng người dân lại mỏng manh như vậy, trước thiên tai và nhân tai, Thủy điện Hố Hô vừa xả lũ làm chết hai chục người, Bộ trưởng sẽ xử lý vấn đề này như thế nào? Tính mạng của người dân có được đảm bảo không ?” – bà Dung đặt vấn đề.

Đáp lời, ông Tuấn Anh cho biết: “trước khi Quốc hội khai mạc, bộ đã có báo cáo dài gần 20 trang báo cáo rất toàn diện, đầy đủ, từ công tác quy hoạch, triển khai các dự án đầu tư, phân cấp quản lý các thủy điện… trong đó có các phương án vận hành, xả lũ.

Báo cáo với Quốc hội là chúng ta không phát triển thủy điện cũng như các dự án điện khác bằng mọi giá. Chúng ta đã đưa ra khỏi quy hoạch các dự án không đảm bảo môi trường, ảnh hưởng đến đời sống người dân” 

Nhưng thực tế, theo Bộ trưởng, có tồn tại thực tế là các đập khi xả lũ thì gây bức xúc cho dân, cho dư luận xã hội. Ví dụ thủy điện Hố Hô như vừa rồi.

“Chúng tôi đã tổ chức các đoàn đi kiểm tra. Qua đó phát hiện các vấn đề như quy trình thì đã có nhưng khi thực hiện lại cứng nhắc, chưa đầy đủ.

Ví dụ chúng ta quy định là xả lũ thì phải thông báo với chính quyền và người dân địa phương, nhưng cách thức thông báo nhiều khi lại không đến nơi, ví dụ đánh kẻng thì người dân không nghe được. Sự chủ động giữa các nhà máy và địa phương không được đảm bảo.

Vừa rồi thủy điện Hố Hô thì xảy ra tình trạng gọi điện nhưng không có nghe máy, ảnh hưởng đến quá trình liên lạc giữa nhà máy thủy điện và các địa phương. Hệ thống quan trắc không được tốt cũng là nguyên nhân xảy ra các vấn đề ở các thủy điện” 

Theo Bộ trưởng, thời gian tới sẽ rà soát lại các quy trình, hoàn thiện các quy định. Đồng thời qua kiểm tra sẽ xem xét, xử lý trách nhiệm các bên liên quan.

Nghe trả lời của Bộ trưởng, đại biểu Trần Thị Dung thẳng thắn: “tôi chưa bằng lòng với câu trả lời này”.

Bà hỏi lại: “Thủy điện xả lũ không báo trước, vừa rồi thủy điện Hố Hô xả lũ thì Bí thư tỉnh ủy Hà Tĩnh không biết, nhiều người dân không biết. Xả lũ vào lúc chập tối, nước lên tứ bề, bà con không biết chạy đi đâu. Tôi đề nghị làm rõ trách nhiệm”.

Đáp lại, Bộ trưởng Trần Tuấn Anh cho biết: “Về xả lũ thủy điện Hố Hô, chúng tôi đã có báo cáo Thủ tướng. Đúng là đồng chí Bí thư tỉnh ủy có nói là không biết việc xả lũ này, nhưng thủy điện báo cáo với ủy ban phòng chống lụt bão của tỉnh.

Tôi cũng có nói là thủy điện Hố Hô có gọi điện báo nhưng một số xã không nghe máy, do đó chúng tôi sẽ kiểm tra, rà soát lại cả quy trình này”. 

Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Kim Ngân yêu cầu: “Thủy điện Hố Hô thì Bộ Công thương đã kiểm tra và khẳng định có sai phạm trong thực hiện quy định của pháp luật. Tôi đề nghị Bộ chấn chỉnh lại ngay vấn đề xả lũ của thủy điện, không để xảy ra tình trạng xả lũ đúng quy trình nhưng dân vẫn phải chịu thiệt hại”.

Tại sao lại kỷ luật nguyên bộ trưởng? 

Đại biểu Nguyễn Ngọc Phương (tỉnh Quảng Bình) đặt câu hỏi: Cử tri rất băn khoăn việc kỷ luật nguyên bộ trưởng. Vì sao lại kỷ luật một nguyên bộ trưởng mà trong các văn bản pháp luật không thấy có quy định về kỷ luật nguyên bộ trưởng này? Vậy căn cứ vào đâu để mà kỷ luật?

Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Kim Ngân: Về nội dung chất vấn kỷ luật nguyên bộ trưởng thì Bộ trưởng Trần Tuấn Anh không phải trả lời, do đây là việc không thuộc thẩm quyền của Bộ trưởng. Quốc hội sẽ trả lời vấn đề này.

Chất vấn theo hướng đối thoại, đi đến cùng

Trước đó, mở đầu phiên chất vấn, chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Kim Ngân cho biết Quốc hội sẽ tiến hành chất vấn theo những nhóm vấn đề trọng tâm, đã được đại biểu Quốc hội cho ý kiến. 

Chất vấn theo hướng tăng cường đối thoại, tranh luận, bám sát và đi đến cùng những vấn đề đặt ra trong đời sống, đáp ứng những vấn đề cử tri mong mỏi.

Những nội dung không thuộc nhóm vấn đề chất vấn tại kỳ họp này, nếu được đại biểu nêu, các Bộ trưởng sẽ ghi lại và trả lời chất vấn sau bằng văn bản.

Đồng thời với các bộ trưởng trả lời chất vấn chính, các vị bộ trưởng, trưởng ngành có trách nhiệm liên quan sẽ được mời cùng tham gia trả lời chất vấn.

Chủ tịch Quốc hội đề nghị các bộ trưởng, thành viên Chính phủ trả lời ngắn gọn, đi thẳng vào nội dung chất vấn của đại biểu Quốc hội. Những chất vấn liên quan đến số liệu cụ thể, tài liệu nhiều, thì bộ trưởng có thể trả lời về quan điểm, giải pháp, sau đó cung cấp tài liệu cho đại biểu Quốc hội.

Bà Kim Ngân khẳng định Quốc hội sẽ ghi lại nội dung trả lời chất vấn, nội dung lời hứa để sau đó tiến hành giám sát quá trình thực hiện lời hứa của các vị bộ trưởng, thành viên Chính phủ.

————–

http://tuoitre.vn/tin/chinh-tri-xa-hoi/20161115/bat-dau-chat-van-hai-bo-truong/1219408.html