Quy hoạch đô thị cho đáng sống, đừng chỉ nghĩ đến tiền

Tác giả: VietNamNet (Phạm Huyền thực hiện)

.KD: Nhưng ở cái XH này, thủ đô này, với tư duy nhiệm kỳ, người ta chỉ cần tiền, cần gì đến “đô thị đáng sống” nhỉ? Nếu không, làm sao có cái gọi là “băm nát Hà Nội” như lời ông Chủ tịch Nguyễn Đức Chung vừa nhận xét.

————   

Chia sẻ trong chương trình bàn tròn trực tuyến của mục Góc nhìn thẳng, vị cha đẻ của kiến trúc Singapore, TS Liu Thai Ker nhìn nhận Hà Nội, Tp Hồ Chí Minh có thể trở nên đáng sống hơn với bản quy hoạch đô thị tầm nhìn 50 năm. Tiền không phải là vấn đề cốt lõi đầu tiên.

TPHCM: Giao thông, ô nhiễm phải được ưu tiên giải quyết

Nếu nói về đô thị Hà Nội và Tp HCM, có lẽ, hình ảnh ngập lụt, ùn tắc giao thông, khói bụi ô nhiễm… là những ấn tượng ám ảnh nhất năm 2016 về 2 thành phố này. Nếu những hình ảnh đó đã trở thành chuyện thường ở huyện thì gần đây, dư luận lại nóng sốt với nỗi lo về quá tải hạ tầng với tình trạng cao ốc kin kít ở nội đô.

TS Liu Thai Ker, Chủ tịch Trung tâm thành phố đáng sống thuộc Singapore, nguyên kiến trúc sư trưởng của Singapore chia sẻ trong chuyên mục Góc nhìn thẳng (ảnh: Lê Anh Dũng)

ts-ltkChủ tịch Hà Nội Nguyễn Đức Chung đã phải thốt lên, quy hoạch đô thị của Thủ đô đã bị băm bát. Và cũng chưa bao giờ, các lãnh đạo ở Bộ Xây dựng lại thẳng thắn nhìn nhận một quy hoạch đô thị có nhiều khiếm khuyết và lổ hổng như hiện nay.

Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc đã phải ra văn bản chỉ đạo nhắc nhở việc tuân thủ quy hoạch đô thị đối với Tp Hà Nội. Và điều này cũng đã được Phó Thủ tướng Trịnh Đình Dũng nhắc lại trong hội nghị tổng kết Bộ Xây dựng hồi tuần trước.

Một câu hỏi nóng là, ngập lụt, ùn tắc và ô nhiễm, phải gỡ khó ra sao cho bài toán quy hoạch đô thị Việt Nam? Làm sao để Hà Nội, Tp HCM trở thành phố đáng sống.

Chuyên mục Góc nhìn thẳng của báo VietNamNet đã tổ chức bàn tròn trực tuyến về vấn đề này với sự tham gia của 4 khách mời.

– TS Liu Thai Ker (Lưu Thái Cơ), người được coi là cha đẻ, đặt nền móng cho kiến trúc Singapore hiện đại. Ông hiện là Chủ tịch Trung tâm thành phố đáng sống thuộc chính phủ Singapore, nguyên kiến trúc sư trưởng của Singapore.

– TS Sumila Gulyani, Trưởng nhóm toàn cầu về chiến lược và phân tích phát triển đô thị của Ngân hàng Thế giới.

– Bà Jolanta Kryspin-Watson, chuyên gia trưởng toàn cầu về quản lý rủi ro thiên tai và là điều phối viên Chương trình Quản lý rủi ro thiên tại tại khu vực châu Á Thái Bình Dương của Ngân hàng Thế giới.

– Kiến trúc sư Trần Huy Ánh, Uỷ viên Ban thường trực Hội Kiến trúc sư Hà Nội, chuyên gia về phản biện quy hoạch đô thị Việt Nam.

Nhà báo Phạm Huyền:Thưa quý vị, lời đầu tiên chúng ta cần nhắc lại hình ảnh của đô thị Việt Nam ngày hôm nay. Vâng, thưa KTS Trần Huy Ánh, là một công dân Thủ đô, ông suy nghĩ thế nào về những câu chuyện đang tranh cãi gần đây về quy hoạch Hà Nội, Tp HCM? Từ chuyện xe buýt nhanh cần đường ưu tiên, cao ốc mọc kín trong nội đô ở Hà Nội hay những đợt ngập lụt nặng nề ở Tp HCM năm qua?

KTS Trần Huy Ánh: Đầu tiên, chúng ta thấy rõ, đây là một sự bị động về mặt chính sách trong quá trình phát triển.

Đây cũng là tâm trạng bất an của cư dân của hai thành phố trước những vấn đề thảm hoạ, trước các vấn đề của đô thị mà nhà quản lý, cũng như các cơ quan chức năng khác có vẻ đang rất khó khăn khi phải đối mặt với nó.

Nhà báo Phạm Huyền: Thưa ông Liu Thai Ker (Lưu Thái Cơ), ông đã từng đến Việt Nam rất nhiều lần, ông nhìn thấy gì về sự đổi thay trong đô thị Việt Nam vừa qua như ở Hà Nội hay Tp HCM trong 20 năm qua? Nó đẹp lên hay xấu đi?

TS Liu Thai Ker: Trước tiên, tôi cũng muốn chúc mừng Việt Nam, Hà Nội và Tp HCM về sự phát triển thời gian qua. Nói về câu chuyên đô thị, trước tiên, tôi phải nói rằng, một điểm rất đáng ghi nhận là việc các bạn đã bảo tồn được những toà nhà, những căn nhà mang dấu ấn lịch sử, là di tích lịch sử.

Chúng ta không thể để những công trình này đi xuống nhưng phải giữ những ngôi nhà đó như thế nào?

Cách đây 20 năm, tôi đã tới Hà Nội và hôm qua, tôi đã đi dạo trên phố Hà Nội thì thấy, ở đây đã có nhiều dấn ấn về sự thịnh vượng và phát triển, nhiều cửa hàng, cửa hiệu nhộn nhịp. Đó là một sự tuyệt vời.

Tuy nhiên, tắc nghẽn giao thông lại là một vấn đề rất lớn, theo sự nhìn nhận của tôi. Chất lượng cuộc sống đô thị, chất lượng nhà ở dường như đang là một thách thức rất lớn cho thành phố Hà Nội.

Nhà báo Phạm Huyền:Thưa quý vị, lời đầu tiên chúng ta cần nhắc lại hình ảnh của đô thị Việt Nam ngày hôm nay. Vâng, thưa KTS Trần Huy Ánh, là một công dân Thủ đô, ông suy nghĩ thế nào về những câu chuyện đang tranh cãi gần đây về quy hoạch Hà Nội, Tp HCM? Từ chuyện xe buýt nhanh cần đường ưu tiên, cao ốc mọc kín trong nội đô ở Hà Nội hay những đợt ngập lụt nặng nề ở Tp HCM năm qua?

KTS Trần Huy Ánh: Đầu tiên, chúng ta thấy rõ, đây là một sự bị động về mặt chính sách trong quá trình phát triển.

Đây cũng là tâm trạng bất an của cư dân của hai thành phố trước những vấn đề thảm hoạ, trước các vấn đề của đô thị mà nhà quản lý, cũng như các cơ quan chức năng khác có vẻ đang rất khó khăn khi phải đối mặt với nó.

Nhà báo Phạm Huyền: Thưa ông Liu Thai Ker (Lưu Thái Cơ), ông đã từng đến Việt Nam rất nhiều lần, ông nhìn thấy gì về sự đổi thay trong đô thị Việt Nam vừa qua như ở Hà Nội hay Tp HCM trong 20 năm qua? Nó đẹp lên hay xấu đi?

TS Liu Thai Ker: Trước tiên, tôi cũng muốn chúc mừng Việt Nam, Hà Nội và Tp HCM về sự phát triển thời gian qua. Nói về câu chuyên đô thị, trước tiên, tôi phải nói rằng, một điểm rất đáng ghi nhận là việc các bạn đã bảo tồn được những toà nhà, những căn nhà mang dấu ấn lịch sử, là di tích lịch sử.

Chúng ta không thể để những công trình này đi xuống nhưng phải giữ những ngôi nhà đó như thế nào?

Cách đây 20 năm, tôi đã tới Hà Nội và hôm qua, tôi đã đi dạo trên phố Hà Nội thì thấy, ở đây đã có nhiều dấn ấn về sự thịnh vượng và phát triển, nhiều cửa hàng, cửa hiệu nhộn nhịp. Đó là một sự tuyệt vời.

Tuy nhiên, tắc nghẽn giao thông lại là một vấn đề rất lớn, theo sự nhìn nhận của tôi. Chất lượng cuộc sống đô thị, chất lượng nhà ở dường như đang là một thách thức rất lớn cho thành phố Hà Nội.

Quy hoạch đô thị cho đáng sống, đừng chỉ nghĩ đến tiền
TS Liu Thai Ker, Chủ tịch Trung tâm thành phố đáng sống thuộc Singapore, nguyên kiến trúc sư trưởng của Singapore chia sẻ trong chuyên mục Góc nhìn thẳng (ảnh: Lê Anh Dũng)

Như vậy, có điểm tốt và có điểm chưa tốt của sự phát triển này. Chúng ta nên cố gắng làm sao giữ được điểm tốt này và hạn chế những điểm không tốt.

Nhà báo Phạm Huyền:Thưa bà Jolanta Kryspin- Watson, bà là chuyên gia trưởng về quản lý rủi ro thiên tai, bà nhìn thấy vấn đề gì ở quy hoạch đô thị Việt Nam từ những cơn ngập lụt được ví như đại hồng thuỷ ở Hà Nội năm 2008, ở Quảng Ninh năm 2015, hay ở TP Hồ Chí Minh năm 2016? Đó đều là những trận ngập lụt kinh hoàng mà hàng chục năm, mười mấy năm mới xảy ra.

Bà Jolanta Kryspin- Watson: Tôi nghĩ rằng, khi những thành phố được phát triển, các nhà hoạch định chính sách đã chưa tính đến được những rủi ro của thiên tai, như lũ lụt, thảm hoạ về thuỷ văn. Giờ, chúng ta có thể thấy, các nhà quản lý cũng đang đối mặt với tình trạng tiến thoái lưỡng nan, đôi khi là không biết nên làm gì trước ở trường hợp này.

Thông thường, trong những trường hợp này, phản ứng đầu tiên ở chính quyền nhiều thành phố, đó là tìm cách giảm thiểu rủi ro thiên tại, ngập lụt đó nhưng các động thái hiện nay là chưa đủ.

Chúng ta không thể chỉ đối mặt với những gì xảy ra mà còn phải chuẩn bị trước, dự đoán được trước biến đổi khí hậu, nó sẽ gây ra rủi ro gì.

Trong quá trình phát triển đô thị hiện nay, chúng ta phải lồng ghép những nguy cơ rủi ro này.

Tôi nghĩ rằng, các thành phố muốn phát triển, sẽ phải có hướng phát triển nhìn nhận về tương lai dài hơn, phải hoạch định được những nguy cơ thảm hoạ thiên tai có thể xảy ra trong tương lai chứ không phải chỉ là đối mặt với thảm hoạ đã xảy ra hôm nay.

Nhà báo Phạm Huyền: Thưa TS Sumila Gulyani, bà là chuyên gia về phân tích phát triển đô thị toàn cầu, bà nghĩ thế nào về những điều mà 3 vị khách vừa chia sẻ? Bà nghĩ sao về những bài học kinh nghiệm trên thế giới mà Hà Nội, Tp HCM có thể áp dụng để có thể trở thành những thành phố không ngập lụt, không ô nhiễm, không ùn tắc?

TS Sumila Gulyani: Đây là lần đầu tiên tôi tới Việt Nam. Những gì mà các bạn vừa mô tả về Tp HCM, Hà Nội thì không phải là những vấn đề độc nhất. Sự tắc nghẽn giao thông hay những yếu kém trong quy hoạch đô thị…, điều đó xảy ra ở rất nhiều thành phố trên thế giới.

Từ quan điểm chiến lược, một điều quan trọng là phải hiểu là những vấn đề cần phải giải quyết khi phát triển đô thị là như thế nào? Ngoài ra, phải xem điều kiện sống của người dân như thế nào? Tiếp cận việc làm của người dân như thế nào? Sự di chuyển của người dân như thế nào? Và nền kinh tế khi phát triển, có thể mang lại lợi ích cho các yếu tố phát triển đó như thế nào hay lại là cản trở nó. Ví dụ, hệ thống tài chính có tốt hay không?

Quy hoạch đô thị cho đáng sống, đừng chỉ nghĩ đến tiền
TS Sumila Gulyani, Chuyên gia trưởng toàn cầu về rủi ro thiên tai của Ngân hàng Thế giới chia sẻ tại chuyên mục Góc nhìn thẳng (ảnh: Lê Anh Dũng)

Và quy hoạch thành phố, những tài sản như các hạ tầng cứng như cơ sở hạ tầng, môi trường thiên nhiên như công viên, vườn hoa hay hạ tầng mềm như các quy định pháp lý… Tất cả những điều này đều phải cân nhắc tới.

Một hành động ở lĩnh vực này có thể lại ảnh hưởng đến một hành động ở lĩnh vực khác. Vì vậy, cách tiếp cận khi làm chiến lược phát triển đô thị phải đồng bộ, tổng thể, không chỉ tập trung khía cạnh này mà quên đi khía cạnh khác và sau đó, triển khai từng bước một.

Nhà báo Phạm Huyền:Thưa ông Liu Thai Ker, ông từng là kiến trúc sư trưởng của Singapore- một quốc gia xinh đẹp và sạch, khiến rất nhiều người dân trên toàn thế giới ngưỡng mộ. Đối với ông, ông có những tiêu chí như thế nào về một quốc gia đáng sống, một thành phố đáng sống?

TS Liu Thai Ker: Theo quan điểm của tôi, phát triển đô thị có 2 mục tiêu, thứ nhất là cung cấp một môi trường sống đáng sống cho người dân, nghĩa là cần có môi trường vật chất bền vững cho bản thân thành phố. Và để có môi trường sống tốt hơn thì cần phải đảm bảo những chức năng trong thành phố hoạt động tốt. Ví dụ như giao thông, không chỉ là chú ý ở nội đô mà còn phải quan tâm đến việc kết nối giao thông nội đô đó với các khu vực bên ngoài, thành phố bên ngoài như thế nào? Làm sao để có thể, người dân đi ra, đi vào thành phố thuận tiện hơn.

Các cơ sở hạ tầng phải đảm bảo tính hiệu quả. Các quy định điều tiết của Nhà nước cần đáng tin cậy, không phải lúc nào cũng thay đổi chính sách. Tôi nghĩ là Nhà nước đừng thay đổi chính sách quá thường xuyên. Kế đó là tạo công ăn việc làm, nâng cao thu nhập cho người dân để cuộc sống của người dân tốt đẹp hơn.

Như vậy, để đảm bảo môi trường sốngthì phải đảm bảo cơ sở hạ tầng tốt, cung cấp nhà ở tốt cho người dân, từ đó đảm bảo có môi trường sạch đẹp với hệ thống giao thông tốt.

Đặc biệt đối với những thành phố lớn như Hà Nội, Tp HCM, tôi nghĩ, chúng ta phải chú ý nhiều hơn đến giao thông công cộng như các tuyến Metro như thế nào, dịch vụ xe bus ra sao cho thực sự hiệu quả.

Đối với các chức năng khác của thành phố, chúng ta cũng phải nghĩ đến việc giữ môi trường tự nhiên như thế nào, chăm sóc các dòng sông như thế nào, đồi núi, công viên, vườn hoa như thế nào để có những vành đai xanh quanh thành phố.

Để làm thành phố trở nên đáng sống, trong quy hoạch đô thị, chúng ta không phải chỉ nhìn từng yếu tố một cách đơn lẻ mà phải nhìn tất cả các yếu tố cùng lúc, tích hợp, lồng ghép và tổng thể.

Bởi vì, khi chúng ta quyết định tác động vào một yếu tố này thì sẽ có tác động tới yếu tố khác. Do đó, phải có cái nhìn tổng thể.

Điều đó là rất khó trong làm quy hoạch đô thị. Khi quy hoạch thành phố, phải đưa ra những quyết định lớn, để quyết định đó đúng đắn thì phải nhìn thấy tất cả các vấn đề cùng một lúc.

Nhà báo Phạm Huyền:Điều ông chia sẻ là nói một tầm nhìn dài hạn và tổng thể. Nói đến quy hoạch đô thị ở Việt Nam, như ở Hà Nội, Tp HCM, sẽ rất là khó khăn vì những căn bệnh của đô thị hiện đại đã thấy rõ, như ùn tắc, ngập lụt, ô nhiễm. Theo ông, các nhà làm quy hoạch ở Việt Nam sẽ cần phải có một bài thuốc như thế nào để chữa trị được những căn bệnh này?

TS Liu Thai Ker: Theo quan điểm của tôi, Tp HCM hay Hà Nội, đang có rất nhiều vấn đề về đô thị. Vấn đề là ta chưa có một quy hoạch tốt của thành phố. Chúng ta phải quy hoạch dài hạn cho thành phố của mình. Ở Singapore, chúng tôi làm quy hoạch cho một lộ trình phát triển tới 50 năm đến 100 năm. Chúng tôi phải quy hoạch cho khu vực đô thị hoá, phải lưu ý giữ những khu vực nào đó cho sự phát triển trong tương lai.

Như vậy, quy hoạch thành phố không phải là một dự án. Nó là một chương trình mang tính chất tổng thể.

Như vậy, khi ta có rất nhiều vấn đề về đô thị là vì ta không có được một quy hoạch dài hạn, toàn diện, tổng thể và hệ thống. Tôi thường nói với mọi người rằng, khi lập kế hoạch cho một thành phố thì đừng chỉ nghĩ chúng ta có tiền hay không, có khả năng để xây hay không? Mà phải nghĩ xem, thành phố của chúng ta thực sự cần cái gì?

Một khi chúng ta đã có quy hoạch tốt rồi thì sau đó, mới tìm đến huy động nguồn vốn, tiền ở đâu để hiện thực hoá các ý tưởng đó.

Ở Singapore cũng vậy, vào năm 1971, lúc chúng tôi quy hoạch các đường Metro, đến tận năm 1982 mới huy động đủ tiền để xây công trình đó. Khi có tiền rồi, kế hoạch đã có sẵn, dự án thiết kế đã có sẵn sàng. Điều đó có nghĩa, chúng ta cần quy hoạch cho nhu cầu của người dân, nhu cầu của thành phố chứ đừng chỉ dựa vào năng lực hay nguồn tiền mà thành phố có.

Hi vọng rằng, theo cách làm như vậy, chúng ta có thể thay đổi được những vấn đề đau đầu của đô thị hiện nay. Với những quy hoạch mang tính chất dài hạn như vậy, chúng ta sẽ dần dần cải thiện được tất cả các vấn đề hiện nay.

—————-

http://vietnamnet.vn/vn/goc-nhin-thang/goc-nhin-thang-phan-tich-cac-su-kien-nong-trong-nuoc-quoc-te-quy-hoach-do-thi-ha-noi-tp-hcm-cho-dang-song-khong-ngap-lut-khong-un-tac-khong-o-nhiem-dung-chi-nghi-den-tien-351256.html

 

T