Cà phê thứ Bảy: Đạo đức kinh nhìn từ phương Nam

Tác giả: Nhạc sĩ Dương Thụ- Giám đốc Cà phê Thứ Bảy

————— 

h120Anh chị và các bạn thân mến!

vào hồi 14h30 chiều thứ bảy, ngày 21/01/2017

tại SALON VĂN HÓA quán CÀ PHÊ THỨ BẢY

tầng 2, số 3A Ngô Quyền, Hà Nội

sẽ diễn ra buổi CÀ PHÊ GẶP GỠ & ĐỐI THOẠI

“Cà phê” với NNC NGÔ SỸ THUYẾT

Chủ đề: “ĐẠO ĐỨC KINH NHÌN TỪ PHƯƠNG NAM”

Chủ trì: GS CHU HẢO

Rất mong các bạn đến tham dự.

Hân hạnh được đón tiếp

 LỜI DẪN CỦA DIỄN GIẢ

Đạo Đức Kinh (ĐĐK) của Lão tử là cuốn sách Trung Hoa cổ rất nổi tiếng và đã có rất nhiều các nhà bình giải ĐĐK từ Trung Hoa, Việt Nam và Âu Mỹ. (Ở Trung Quốc có những nhà bình giải nổi tiếng như: Hà Thượng Công 河 上 公, Vương Bật 王 弼, Huỳnh Nguyên Cát 黃 元 吉, v.v. Ở Việt Nam cũng đã có mấy quyển Đạo đức kinh bình giải công phu của Nghiêm Toản, Nguyễn Duy Cần, Nguyễn Hiến Lê, v.v. Ở Âu Mỹ cũng có rất nhiều sách bình dịch Đạo đức kinh. Ví dụ: Le livre de la Voie et de la Vertu của Stanislas Julien (1842); Tao Tei king của linh mục Léon Wieger (1950); Le livre de la Voie et de la Vertu của J. J. L. Duyvendak (1953); The Way and its Power của Arthur Waley (1934); The Tao Te ching của James Legge, v.v. – theo NVT).

Tôi cho rằng, bản bình giải Đạo Đức Kinh của Cố Bác sỹ Nhân tử Nguyễn Văn Thọ (1921-2014), Việt kiều tại Hoa Kỳ là bản Tiếng Việt đầy đủ và dễ hiểu hơn cả (xem trên trang mạng  http://nhantu.net). Như một người học trò nhỏ, tôi xin phép được trích dẫn, được sử dụng những gì ông viết để sẻ chia những hiểu biết của mình với sự kính phục và ngưỡng mộ không nguôi. Giá trị của cuốn ĐĐK cũng như tư tưởng của Lão tử dường như được nâng lên, đẹp lên, rõ ràng nhất quán hơn qua phương pháp bình giải và sự uyên bác của Nhân tử NVT.

Xuất phát điểm là dân toán, được đào tạo và làm việc trong lĩnh vực công nghệ thông tin (CNTT, dân lập trình, dân IT) nên tôi sẽ sử dụng tư duy “lập trình” để diễn giải những khái niệm liên quan như:

1.Thế nào là Kinh sách, sách Thánh hiền là gì, Thánh nhân quân tử là người như thế nào?.

2.Minh Triết, Đạo, Đạo Trời, Đạo Thánh hiền,… là gì?

3.Huyền học, Phiếm thần được hiểu như thế nào, có thể hình dung được Thượng Đế không?

          4.Nội dung chính sẽ xoay quanh cuốn Đạo Đức Kinh, liệu những tư tưởng cổ xưa của Lão tử có còn đúng và có còn giá trị (ứng dụng) cho nhân loại khi chúng ta đang bước vào kỷ nguyên số với máy tính và Internet.

          5.Trên cơ sở những hiểu biết hơn về ĐĐK chúng ta có thể thảo luận về: Ý kiến đánh giá của Tướng Lưu Á Châu (TQ) nói về ĐĐK và tư tưởng của Lão tử có gì sai trái. Ngược lại, sự đề cao quá mức của Lí Minh (TQ) trong bài “100 năm sau TQ cũng không có tư tưởng gì mới” có phải là vấn đề đáng quan tâm.

          6.Trao đổi, thảo luận./.

ĐẠO ĐỨC KINH NHÌN TỪ PHƯƠNG NAM

                                                                                 Ngô Sỹ Thuyết

 

Kinh là những thứ không phải chỉ đọc một vài lần, phải đọc đi đọc lại hàng nghìn lần, đọc từ đời này sang đời khác mà vẫn thấy hay, thấy mới, đó là sức hấp dẫn kỳ diệu có lẽ chỉ giành cho người có đức tin. Đạo Đức Kinh (ĐĐK) của Lão tử là một cuốn kinh như vậy. Đó cũng là một cuốn Sách Thánh hiền gồm 81 chương, với khoảng 5000 chữ, hết sức khái quát và cô đọng. Đấng thánh nhân là hiện thân của Trời, cho nên đời sống của họ là gương sáng cho thiên hạ. Thiên hạ mà theo các ngài thì chỉ có lợi, chứ không có hại, lợi vì tâm hồn sẽ trở nên sảng khoái, thư thái, an nhiên.

Lão tử là bậc thánh nhân, Ngài viết ĐĐK như kể lại những trải nghiệm, đúc kết của mình, nhưng chính các thánh nhân (với bản tính khiêm cung) cũng không thể nào mô tả lại cho thiên hạ biết mọi trạng thái nội tâm của mình khi đã đắc Đạo, cũng như không thể mô tả được hết mọi kỳ thú của Đạo. Vì thế cho nên, chính chúng ta phải chứng nghiệm lại những điều cổ nhân đã nói, phải thực hiện lại những trạng thái tâm thần mà cổ nhân đã qua, nếu không thì Đạo sẽ trở nên vô vị, nhạt nhẽo.

Cụ Phan Bội Châu có một lời khuyên rất thú vị viết trong bộ Khổng Học Đăng: «Hễ ai đọc bản sách này, trước phải lập định một cách tự nhiên rằng: “Ta là Khổng Tử, ta là Mạnh Tử, ta là Platon, ta là Kant, chẳng qua đời tuy có xưa nay, đất tuy có Đông Tây, mà tâm lý y như nhau, thánh hiền tức là ta, ta tức là thánh hiền, ta chỉ là người hậu tiến của cổ nhân mà thôi.”» (Khổng Học Đăng I, Phàm Lệ). Đọc ĐĐK cũng vậy, nếu đâu đó thấp thoáng bóng hình của chính mình thì chắc chắn bạn đã có những tiến bộ quan trọng trên con đường tìm Đạo.

Biết bao người yêu thích, kính cẩn, say mê đọc sách thánh hiền, nhưng sống cuộc đời của thánh hiền thì xưa nay đã mấy ai. Trang tử cũng cho rằng: «Đạo bất khả tư nghị, nên nói hay viết gì về Đạo cũng đều bất xứng. Hỏi, thưa, bàn luận về Đạo, tất cả đều vô nghĩa. Còn luẩn quẩn trong vòng đó, thời chưa thể nào thoát phàm, nhập thánh được

Cảm ơn Internet đã cho tôi được đọc những cuốn sách thú vị, được gặp gỡ, được chia sẻ những tri thức cổ kim, đông tây từ rất nhiều người tài ba trên khắp thế giới. Với chủ đề “Đạo Đức Kinh nhìn từ Phương Nam” tôi chỉ mong muốn trình bày một số hiểu biết có phần chủ quan, hạn hẹp của tôi – một kỹ sư tin học bình thường về cuốn sách của Lão Tử, người phương Bắc, tôi là người Việt Nam, ở phương Nam.

Tôi cũng vô cùng biết ơn Cố Bác sỹ Nhân Tử  Nguyễn Văn Thọ (1921-2014) cùng phu nhân của ông – bà Huyền Linh Yến Lê (Lê Thị Yến) và ban quản trị trang mạng Văn hóa Đông Phương tại địa chỉ http://nhantu.net  đã giúp tôi có được những hiểu biết quan trọng trong hành trình đi tìm Minh Triết. Với tôi, ông đúng là một Người Thầy tâm linh vĩ đại, một Triết gia lỗi lạc, một Đạo gia phi thường, một Văn gia cự phách, một Học giả uyên bác, một Thi sĩ tài hoa.

Với cách trình bày rõ ràng, khoa học, nhất quán và bay bướm đầy chất thi ca ông giúp cho người đọc hiểu và dễ dàng hơn trong việc ghi nhớ nội dung, ý nghĩa những lời răn dạy của tiền nhân. Tôi cũng xin phép được sử dụng những lời bình giải, dịch thơ của ông trong bài thuyết trình của mình, bởi tôi cũng chỉ là người may mắn thấy được cái hay, cái đẹp trong các công trình nghiên cứu Văn hóa Đông phương của ông. Tôi cũng muốn chia sẻ kinh nghiệm của bản thân với các bạn trẻ rằng, chúng ta có thể đọc và hiểu những cuốn sách của tiền nhân dễ dàng hơn nếu chúng ta sử dụng hệ thống khái niệm của công nghệ thông tin, của máy tính và Internet và tư duy “lập trình tin học”.  

Tôi cho rằng, tư duy “lập trình” rất gần gũi với tinh thần của Huyền học (Mysticisme), bởi vậy tôi đồng ý hoàn toàn với phương pháp bình giảng của Nhân tử Nguyễn Văn Thọ nhìn ĐĐK cũng như học thuyết Lão-Trang nói riêng, và các tác phẩm của đạo gia nói chung qua lăng kính của Huyền học. Chúng ta có thể tin rằng: “Nếu hiểu được chủ trương và mục đích của khoa Huyền học, những phương pháp của các nhà huyền học đã dùng để đạt tới mục phiêu, những lời lẽ bóng bảy mà các ngài dùng, là để truyền cho nhau công thức tâm tư, ta sẽ hiểu được, ít là tám phần mười, Đạo đức kinh cũng như thư tịch Đạo giáo.”

 Một vài nét đại cương về Huyền học:

  1. Huyền học chủ trương Trời chẳng xa người. Đạo thể, hay Tuyệt đối thể đã ẩn tàng sẵn trong lòng con người.
  2. Tuyệt đối thể ấy tùy theo đạo giáo sẽ đổi danh hiệu: Đạo trong Lão giáo, Thái cực trong Nho giáo, Chân như trong Phật giáo, Thượng đế trong Công giáo, Atman trong Bà la môn giáo, Allah trong Hồi giáo, v.v.
  3. Cái phần thiên tính ấy, vì là tuyệt đối, vĩnh cửu nên bất sinh bất tử, có trước đất trời và trường tồn mãi với thời gian.
  4. Các nhà huyền học khi đã nhận định được rằng trong mình có Trời, có tính Trời, có Tuyệt đối, liền ra công tu sửa tâm hồn mình để kết hợp với Đạo thể cao siêu ấy.

Ngoài ra, tôi cũng cho rằng, công nghệ thông tin chính là nhịp cầu cuối cùng kết nối giữa khoa học và tâm linh. Sự sáng tạo của con người khi viết những chương trình phần mềm chính là chúng ta học tập và làm theo Thượng Đế, Chúa Trời trong việc Tạo ra thế giới và vận hành, cai quản vạn vật. Tất cả dường như đều được thiết kế, lập trình, kết nối,… bấm Enter cho CHẠY để rồi sau đó chúng ta quan sát được thế giới vạn vật. Bên trong muôn vàn sự vật hiện tượng đang hiển dương ở khắp nơi là những kênh, luồng thông tin, dữ liệu được mã hóa bằng “kỹ thuật số”, bằng những bytes, những bits thông tin. Năng lượng tràn đầy trong vũ trụ dưỡng nuôi, duy trì các “trường” để những bits thông tin được lưu trữ, xử lý, phân phối tới những phần tử khác nhau trong vũ trụ này. Các vị thánh nhân xưa đã mường tượng và “nhìn thấy” được sự trao đổi thông tin vô hình đó nên từ rất lâu rồi họ phát biểu rằng “Thiên địa vạn vật đồng nhất thể”.

Tôi muốn nói rằng tất cả giá trị Đạo đức kinh là ở chỗ đã vạch cho chúng ta con đường nội tâm, với những giai đoạn, những công phu tu luyện để trở về kết hợp với Đạo thể, Đạo tâm. Khi chúng ta hiểu được như vậy rồi chúng ta có thể so sánh Upanishad với Đạo đức kinh, Đạo đức kinh với Nam hoa kinh, Lão tử với Ramakrishna, với Eckhart, Jacob Boehme, Jean de la Croix, Al Ghazzâli, Phật Thích ca, Khổng tử, v.v. và chúng ta sẽ thấy nhiều điểm tương đồng hiện ra rõ như hai mảnh tre vừa mới được chẻ ra từ một ống tre duy nhất.

Mạnh tử nói: «Tiên thánh, hậu thánh kỳ quĩ nhất dã.» 先 聖 後 聖 其 揆 一 也  thực là chí lý vậy.

Henri Maspero có lẽ là một học giả châu Âu đầu tiên đã nói được những câu hết sức sâu sắc như sau: «Thực hiện một đời sống huyền đồng, đó là khám phá lớn lao nhất của môn phái Lão-Trang: Họ là những người đầu tiên ở Trung Hoa đã đi trên con đường đó, và đã mô tả những giai đoạn của con đường đó

 Kính thưa quí vị,

Ngoài kia, biết bao người đang gắng gỏi và lam lũ, hối hả và tất bật chuẩn bị đón Xuân Đinh Dậu (2017). Tại buổi Cafe thứ Bảy tuần cuối cùng của năm con Khỉ chúng ta hãy cùng nhau điểm lại những năm con Gà đã ghi dấu những sự kiện trọng đại trong lịch sử dân tộc:  

  1. Năm Đinh Dậu 157, Chu Đạt lãnh đạo nhân dân vùng Cửu Chân và Nhật Nam (miền Trung) nổi dậy đánh chiếm các quận huyện, làm lao đao chính quyền đô hộ của nhà Đông Hán.
  2. Năm Đinh Dậu 937, tháng 12, Ngô Quyền kéo binh từ Châu Ái (Thanh Hóa) ra trị tội tên phản nghịch Kiều Công Tiễn, rồi gấp rút chuẩn bị chống ngoại xâm để sau đó làm nên chiến thắng oanh liệt Bạch Đằng, đánh tan giặc Nam Hán, kế thúc hơn 1000 năm Bắc thuộc, mở ra kỷ nguyên độc lập lâu dài cho dân tộc ta.
  3. Năm Kỷ Dậu 1009, tháng 11, Lý Công Uẩn được tôn lên ngôi vua, khai sinh triều Lý và chế độ phong kiến trung ương tập quyền. Ông đại xá toàn quốc, xóa bỏ tù ngục, kiện tụng; cho phép những người có việc tranh chấp, kiện cáo được đến tận triều đình tâu bày, đích thân vua sẽ phân xử.
  4. Năm Kỷ Dậu 1069, tháng 3, Lý Thường Kiệt cầm binh đi dẹp giặc Chiêm Thành xâm lấn biên giới phía Nam. Quân ta đại thắng, chiếm kinh đô Vijaya, bắt sống vua Chế Củ, đánh tan000 quân Chiêm.
  5. Năm Ất Dậu 1225, tháng 11, Lý Chiêu Hoàng kết hôn rồi nhường ngôi cho chồng là Trần cảnh, kết thúc thời Lý, lập ra triều Trần.
  6. Năm Tân Dậu 1261, Nhà Trần tổ chức nhiều cuộc thi viết, tính toán và thi nghiệp vụ cho những người làm việc tại các cơ quan công quyền, y dược, tế lễ. Thực hiện chế độ tuyển quân rộng rãi cả ở cấp trung ương và địa phương.
  7. Năm Ất Dậu 1285,tháng 1, Thượng hoàng Thánh Tông tổ chức Hội nghị Diên Hồng chuẩn bị cho cuộc kháng chiến chống giặc Nguyên – Mông. Suốt nửa năm tiếp theo, dưới sự chỉ huy tài tình của Trần Hưng Đạo, quân dân ta ngoan cường chống trả, đánh tan 50 vạn quân Nguyên – Mông xâm lược. Ngày 9 tháng 7, triều đình và quân đội nhà Trần trở về thủ đô Thăng Long ăn mừng chiến thắng.
  8. Năm Đinh Dậu 1297, tháng 3, tiến hành sâu rộng cải cách hành chính cơ sở: duyệt định dân binh các xã, đổi giáp thành hương, thay mới cơ chế quản lý và quan chức địa phương.
  9. Năm Ất Dậu 1405, tháng 10, triều Hồ định lại quy chế quân ngũ, chia lực lượng vũ trang thành nhiều ban, vệ, đội dưới sự điều hành chung của Đại tướng quân. Cũng năm này, tổ chức nhiều cuộc thi khoa học, văn hóa, triết luận và tích cực phòng thủ chống giặc Minh xâm lược.
  10. Năm Kỷ Dậu 1429, tháng 2, triều Lê ban lệnh trừng trị nghiêm khắc tệ nạn cờ bạc, rượu chè, du thủ du thực. Tháng 3, ban hành chính sách quân điền. Tháng 8, quy định thể lệ tiêu dùng và lưu thông tiền tệ.
  11. Năm Đinh Dậu 1477, tháng 12, ban hành chính sách lộc điền hướng dẫn việc phong tặng, ban phát ruộng đất cho quan lại và những người có công.
  12. Năm Tân Dậu 1621, chúa Nguyễn Phúc Nguyên sai sứ sang nước Chân Lạp yêu cầu cho người Việt buôn bán ở khu vực Đồng Nai. Linh mục Francesco de Pina và Cristofero Borri dịch quyển kinh thánh đầu tiên ra tiếng Việt.
  13. Năm Kỷ Dậu 1789, vào đúng dịp Tết, vua Quang Trung lãnh đạo quân Tây Sơn thần tốc tiến ra Bắc, lập nên chiến thắng Ngọc Hồi, Khương Thượng, Đống Đa oanh liệt, đại phá 29 vạn giặc Thanh xâm lược, giải phóng Thăng Long, thống nhất Tổ quốc.
  14. Năm Đinh Dậu 1837, ban hành chính sách khuyến khích phát triển nông nghiệp và bảo vệ giá trị lưu thông của tiền tệ, vàng bạc. Cũng năm này, triều Nguyễn cho thiết lập quan hệ ngoại giao với nhiều quốc gia Đông Nam Á và một số nước phương Tây.
  15. Năm Tân Dậu 1861, nhân dân Nam Bộ kiên cường đứng lên chống Pháp xâm lược với các cuộc khởi nghĩa lớn của Nguyễn Trung Trực, Trương Định, Phan Văn Đạt và Lê Cao Dũng.
  16. Năm Ất Dậu 1885, ngày 5 tháng 7, Tôn Thất Thuyết chỉ huy tấn công giặc Pháp ở kinh thành Huế, rồi đưa vua Hàm Nghi ra Quảng Trị, phát động phong trào Cần Vương chống Pháp, được nhân dân cả nước hưởng ứng mạnh mẽ.
  17. Năm Ất Dậu 1945, ngày 15 tháng 5, thống nhất các lực lượng vũ trang cách mạng thành Việt Nam Giải phóng quân. Ngày 13 tháng 8, Ủy ban Khởi nghĩa toàn quốc phát lệnh tổng khởi nghĩa. Ngày 19 tháng 8, giành được chính quyền tại Hà Nội. Ngày 30 tháng 8, vua Bảo Đại thoái vị, chế độ phong kiến Việt Nam sụp đổ. Ngày 2 tháng 9, tại Quảng trường Ba Đình (Hà Nội), Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc Tuyên ngôn Độc lập, khai sinh nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa.
  18. Năm Kỷ Dậu 1969, tháng 4, BCT ra nghị quyết về tình hình và nhiệm vụ cấp bách đối với cách mạng miền Nam. Tại miền Nam, ngày 10 tháng 5, thành lập chính quyền cách mạng ở Sài Gòn – Chợ Lớn; ngày 23 tháng 5, các phong trào tiến bộ tổ chức hội nghị hiệp thương bàn việc triệu tập Đại hội Đại biểu quốc dân để cử ra Chính phủ Cách mạng lâm thời. Ngày 2/9, Chủ tịch Hồ Chí Minh từ trần.
  19. Năm Ất Dậu 2005, cả nước tiến hành nhiều lễ kỷ niệm trọng đại: 75 năm ngày thành lập Đảng Cộng sản (3/2/1930 – 2005), 60 năm ngày Quốc khánh (2/9/1945 – 2005), 30 năm ngày giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước (30/4/1975 – 2005)…
  20. Năm Đinh Dậu 2017 này, liệu có những gì mới cho đất nước, cho dân tộc và cho mỗi chúng ta ? Chú Gà Vàng Kim Kê có xuất hiện để báo hiệu một giai đoạn thái bình thịnh vượng cho con dân nước Việt. Vốn là người lạc quan, tôi chỉ xin nhắc lại một tứ thơ của Cụ Trạng Trình Nguyễn Bỉnh Khiêm như sau:

“Kê Minh Ngọc Thụ thiên khuynh bắc,

Ngưu xuất lam điền nhật chính đông.

Nhược đãi Ưng lai Sư tử thượng,

Tứ phương thiên hạ thái bình phong.”

Xin cảm ơn và kính chúc Quí vị, các bạn cùng Gia đình đón Năm mới, Xuân 2017 An khanh, Thịnh vượng!.  

________________________________________________________________

 

TÓM TẮT THÔNG TIN VỀ DIỄN GIẢ

Ngô Sỹ Thuyết, sinh năm 1964, kỹ sư tin học, tốt nghiệp Ngành toán Ứng dụng, Khoa Toán Lý, ĐH Bách khoa Hà Nội, Khóa 26 (1981-1986).

  • Từ năm 9/1986 đến 12/1988 làm nghĩa vụ quân sự tại biên giới phía Bắc;
  • Từ 1/1989 đến 6/2007 công tác tại Tập đoàn Bưu chính Viễn thông Việt Nam, phụ trách việc phát triển Phần mềm báo cáo số liệu của VNPT;
  • Từ 3/2007 thành lập Công ty CP Minh Ngọc Việt Nam, sở hữu bản quyền “Phần mềm MNC – tổ chức, quản lý Cây thông tin dữ liệu”; Từ tháng 7/2007 rời khỏi VNPT;
  • Năm 2011 đề xuất dự án “Điều chế văcxin phòng chống tham nhũng tại Việt Nam” trong cuộc thi Sáng kiến phòng chống tham nhũng (VACI-2011) do Ngân hàng thế giới và Thanh tra Chính phủ tổ chức, đề án được chọn và cho triển khai thực hiện.
  • Năm 2009 bắt đầu tìm hiểu Minh Triết; Năm 2012 nghiên cứu Đạo Đức kinh.

_