Dương Danh Dy: ‘Chứng nhân những thăng trầm Việt-Trung’

—–
.
Vẫn còn đâu đây tiếng thét phẫn uất của ông: “Kết tội kẻ người có trách nhiệm trong thi công các dự án của TKV do nhà thầu Trung Quốc làm tổng thầu, để các dự án đội mức đầu tư cao lên như thế… là tham ô hủ bại là chưa đúng với tội danh của chúng. Phải nói rõ: đó là những hành vi, hành động phạm tội, làm tay sai bán nước cho ngoại bang.”
.
Vẫn còn vang vang lời nhắn nhủ của ông gửi hậu thế: “Ban lãnh đạo Trung Quốc đã thấy Việt Nam là một ‘món hàng có giá’ hời có thể dùng để trao đổi, mua bán với mấy nước lớn khác nhằm phục vụ lợi ích chủ yếu của họ”.
.
KD: Số phận địa chính trị VN đã khiến cho đất nước chịu đựng nhiều dâu bể. Nhưng muốn tồn tại một cách “tự tin, đáng tôn trọng” giữa nhân loại, thì nội lực phải mạnh. Mỗi cá nhân từ lãnh đạo đến người dân phải thực sự đặt lợi ích QG lên trên hết. Có một guồng máy chính trị trí tuệ và sạch sẽ về tư cách.
.
Một XH sạch, dân chủ và văn minh là XH pháp luật thượng tôn, ko kẻ nào được ngang nhiên ngồi xổm trên pháp luật
Nhà nghiên cứu Dương Danh DyBản quyền hình ảnhKY MAI
Image captionNhà báo Huy Đức mô tả ông Dương Danh Dy “là một trong những người hiểu Trung Quốc nhất”

Con người chứng kiến mọi sự thăng trầm trong bang giao Việt-Trung đã vĩnh biệt chúng ta. Hy vọng hậu duệ của nhà Trung Quốc học này sẽ có dịp sưu tầm đầy đủ các bài viết “gan ruột” của ông để đóng góp vào di sản quý báu của nền ngoại giao nước nhà.

Từ anh lính trơn, xăng xái cắt chiếc áo len dệt mẹ gửi từ vùng địch hậu ra, chỉ để bọc chiếc bi đông nhôm (đựng nước uống) do Trung Quốc viện trợ, cho đến khi trở thành một nhà ngoại giao kỳ cựu, một trưởng ban nghiên cứu thành danh về Trung Quốc tại Học viện Ngoại giao, Dương Danh Dy đã gắn bó cả cuộc đời mình với nghiên cứu Trung Quốc.

Ông Dương Danh Dy, nhà nghiên cứu về

Ông Dương Danh Dy, nhà nghiên cứu về TQ vừa qua đời

‘Sói già’ Trump đang áp đảo Tập Cận Bình?

Đại hội Đảng TQ ‘ít kịch tính’ hơn Đại hội 12 ở Việt Nam

‘Hậu quả tai hại của Hội nghị Thành Đô’

Được bộ trưởng dành “đặc ân”

Vẫn còn đâu đây tiếng thét phẫn uất của ông: “Kết tội kẻ người có trách nhiệm trong thi công các dự án của TKV do nhà thầu Trung Quốc làm tổng thầu, để các dự án đội mức đầu tư cao lên như thế… là tham ô hủ bại là chưa đúng với tội danh của chúng. Phải nói rõ: đó là những hành vi, hành động phạm tội, làm tay sai bán nước cho ngoại bang.”

Vẫn còn vang vang lời nhắn nhủ của ông gửi hậu thế: “Ban lãnh đạo Trung Quốc đã thấy Việt Nam là một ‘món hàng có giá’ hời có thể dùng để trao đổi, mua bán với mấy nước lớn khác nhằm phục vụ lợi ích chủ yếu của họ”.

Hình do TS Đinh Hoàng Thắng cung cấpBản quyền hình ảnhHÌNH DO TS ĐINH HOÀNG THẮNG CUNG CẤP
Image captionTác giả (trái) cùng nhà báo Huy Đức (giữa) gặp gỡ nhà ngoại giao Dương Danh Dy tại Hà Nội, khoảng năm 2000

Phải chăng đấy là chắt lọc một phần “bản thu hoạch” của ông sau cả nhiệm kỳ công tác tại Đại sứ quán ta ở Bắc Kinh?

Bộ trưởng Nguyễn Cơ Thạch từng dành cho Dương Danh Dy một “đặc ân”: “Nếu trong quá trình nghiên cứu, cậu phát hiện ra vấn đề gì mới về Trung Quốc, cậu cứ vào thẳng phòng tớ báo cáo, khỏi mất thời gian qua Tổ thư ký…”.

Đâu là nguyên nhân cuộc chiến Việt-Trung 1979?

Đàm phán biên giới Việt-Trung 1974-1978

Quan hệ Việt – Trung vẫn còn ‘rất nhạy cảm’

TBT Trọng thăm TQ và quan hệ Việt–Trung

Ông cùng với “lão tướng” Lưu Đoàn Huynh, là hai “cây đa cây đề” duy nhất ở Học viện không ít lần “bác” cả ý kiến của lãnh đạo Bộ. Những cuộc giao ban như thế tại Học viện, sau này lên tận Bộ, có những khoảnh khắc “hầm hập” hơn cả cái nóng mùa hè ở bên ngoài, dù tất cả đều ngồi trong phòng điều hoà.

Cuối cùng thì “công bằng” cũng đã mỉm cười với ông, khi ở tuổi 60 (tuổi về hưu) ông đã được Bộ cử đi làm Tổng Lãnh sự (đầu tiên) ở Quảng Châu.

Tổng lãnh sự mà đâu có nhàn hơn đại sứ. Cái tuổi Quý Dậu của ông thật vất vả. Từ vụ Chính sách Đối ngoại, giới chuyên gia thừa nhận, các điện (trả lời theo yêu cầu của lãnh đạo Bộ) từ Tổng lãnh sự Quảng Châu phần lớn được xếp loại A

Đóng góp vào di sản quý báu

Chia tay thế giới này đến với một thế giới khác ở tuổi 84, Dương Danh Dy đã để lại một khối lượng bài viết đáng kính nể trên cả các báo “lề đảng” lẫn “lề dân”. Hy vọng hậu duệ của nhà Trung Quốc học này sẽ có dịp sưu tầm đầy đủ các bài viết “gan ruột” của ông để đóng góp vào di sản quý báu của của nền ngoại giao nước nhà.

Dương Danh Dy từng kể, đến Khorutsov cũng có lần phải cay đắng: “Chỉ có những kẻ ngu mới tin Trung Quốc” sau khi Liên Xô bị Trung Quốc lừa cho một số vố! Ngay cả không ít người Mỹ cũng từng ăn phải quả đắng của Trung Quốc đấy! Cho nên nếu nói rằng, ngay từ đầu ta đã hiểu ngay, hiểu sâu, hiểu hết Trung Quốc thì chỉ là biểu hiện sự không hiểu biết về Trung Quốc mà thôi”.

Trên giường bệnh, khi tiếp bạn bè đến thăm, ông luôn trăn trở, thời xưa đi sứ Tàu toàn là các bậc đại khoa… hiện nay, đội ngũ nghiên cứu về Trung Quốc vừa mỏng, vừa chưa gắn kết với nhau. Ông thường động viên thế hệ trẻ nên học tiếng Trung để hiểu biết sâu sắc về một đất nước ngày càng có vị trí quan trọng trong trật tự thế giới đang ló dạng.

Nếu không có loạt bài của Dương Danh Dy và cuốn Hồi ký của Trần Quang Cơ thì bức tranh “vân cẩu” về bang giao Việt-Trung cũng như tính xác thực về hai cuộc chiến tranh biên giới khó đầy đủ như ngày nay.

Điếu văn của Giám đốc Học viện Ngoại giao Nguyễn Vũ Tùng đánh giá nhà nghiên cứu Dương Danh Dy “là một cán bộ trung kiên, một tấm gương tận tuỵ, hết mình cho sự nghiệp chung và luôn có khí phách vững vàng trước những vấn đề liên quan đến lợi ích của quốc gia, của dân tộc”.

Vậy là thêm một người “muốn thoát Trung” nữa đã ra đi!

Một người tử tế nữa đã vĩnh biệt chúng ta!

Bài thể hiện quan điểm và văn phong của tác giả, cựu Đại sứ Việt Nam tại Hà Lan.