Những người Việt tên tuổi

Tác giả: Theo Fb Trần Văn Phương (nguồn: Fb Hà Nội Tri Thức – Connaissance De Hanoi – Knowledge Of Hanoi)

.KD: Đọc được một stt quá nhiều thông tin hay, xin đăng lên để bạn đọc chia sẻ và làm tư liệu

.Title bài, chủ Blog xin đặt

—————   Trong hình ảnh có thể có: 3 người, mọi người đang đứng, bộ vét và văn bản

Năm 1940:

– Đức quốc xã tràn vào Paris.

– Phát-xít Nhật tiến vào Đông Dương.

– Phan Bội Châu đang ốm nặng và chuẩn bị mất ở Huế.

– Nguyễn Văn Vĩnh vừa qua đời được 4 năm, để lại sự nghiệp trước tác đồ sộ bậc nhất.

– Phan Thanh và Tản Đà sắp qua “giỗ đầu”.

– Vũ Trọng Phụng sắp qua đợt cúng “trăm ngày”.

– Hoàng Trọng Phu 68 tuổi, vừa thôi chức Tổng đốc Hà Đông mà ông nắm giữ suốt 30 năm để vào Đà Lạt phát triển ấp Hà Đông tại đây, chuyên trồng rau và hoa cung cấp cho thị trường Sài Gòn.

– Bùi Quang Chiêu 67 tuổi, vừa rời chức Viện trưởng Hội đồng quản hạt Nam Kỳ tại Sài Gòn, đồng thời vẫn là đại biểu Nam Kỳ tại Thượng Hội đồng Pháp quốc hải ngoại.

– Lê Văn Miến 66 tuổi, đang về hưu tại Huế và tiếp tục phát triển kỹ thuật vẽ sơn dầu châu Âu mà ông là người đầu tiên du nhập vào Việt Nam.

– Hồ Tá Bang 65 tuổi, đang đảm nhiệm Nghị trưởng (Chủ tịch Hội đồng Quản trị) của Liên Thành thương quán, đồng thời phụ trách Dục Thanh học hiệu.

– Huỳnh Thúc Kháng 64 tuổi, đang điều hành tờ báo “Tiếng dân” mà ông thành lập tại Huế từ năm 1927.

– Ưng Bình Thúc Giạ Thị [Nguyễn Phúc Ưng Bình – cháu nội Tuy Lý vương Miên Trinh] 63 tuổi, đang làm Hội trưởng Hội Truyền bá Quốc ngữ Trung Kỳ, vừa được bầu làm Viện trưởng Viện dân biểu Trung kỳ.

– Đạm Phương nữ sử (cháu nội vua Minh Mạng) 59 tuổi, đang lãnh đạo Hội nữ công ở Huế.

– Kỳ Ngoại hầu Cường Để 58 tuổi, vừa thôi giữ Hội chủ Việt Nam Quang Phục Hội để nhường cho “thế hệ thứ hai” của Hội này như cựu Thượng thư Bộ Lại Ngô Đình Diệm, bác sĩ Nguyễn Xuân Chữ, bác sĩ Lê Toàn, Vũ Đình Di, kỹ sư Vũ Văn An…

– Hồ Học Lãm 56 tuổi, đang ốm nặng và nằm viện tại Quế Lâm (Trung Quốc).

– Ngô Đình Khôi 55 tuổi, đang giữ chức Tổng đốc Nam Ngãi dưới triều vua Bảo Đại trước khi bị ép về hưu từ vào năm 1943 vì ý hướng thân Nhật.

– Trần Trọng Kim 53 tuổi, đang tích tham gia các hoạt động xã hội của Hội Khai trí Tiến Đức, Hội Bắc kỳ Phật giáo…

– Phan Khôi 53 tuổi, vừa vào Sài Gòn dạy học chữ Nho và viết tiểu thuyết sau khi đóng cửa tờ “Sông Hương” tại Huế một năm trước đó.

– Bùi Kỷ 52 tuổi, đang dạy học tại Trường tư thục Thăng Long do một số trí thức tiến bộ và có xu hướng thân cộng sản như Phan Thanh, Hoàng Minh Giám, Đặng Thái Mai, Võ Nguyên Giáp… thành lập.

– Tôn Đức Thắng 52 tuổi, đang bị thực dân Pháp bắt đi đày tại Côn Đảo với án khổ sai chung thân.

– Nguyễn Văn Thinh 52 tuổi, đang điều hành Hội Truyền bá quốc ngữ tại Nam Kỳ trước khi đứng ra huy động nhân sĩ lập Hội đồng tư vấn Nam Kỳ để thành lập chính phủ Nam Kỳ tự trị.

– Bùi Bằng Đoàn 51 tuổi, đang giữ chức Thượng thư Bộ Hình dưới triều vua Bảo Đại, trông nom việc xử kiện tại tất cả các tỉnh Trung Kỳ, chỉ đạo việc soạn thảo các luật cho Trung Kỳ.

– Nguyễn Văn Tố 51 tuổi, đang nghiên cứu cổ văn Việt Nam tại trường Viễn Đông Bác Cổ (Hà Nội).

– Nguyễn Ái Quốc 50 tuổi, đang bị mất liên lạc với Đảng Cộng sản Đông Dương sau một thời gian hoạt động trong vai Thiếu tá Bát lộ quân với bí danh Hồ Quang tại Diên An – căn cứ đầu não của Đảng Cộng sản Trung Quốc và Hồng quân Trung Quốc, sau đó trở về Côn Minh rồi vượt biên giới về Cao Bằng để lãnh đạo cách mạng Việt Nam vào đầu năm 1941.

– Nam Sơn 50 tuổi, đang giảng dạy với tư cách giáo sư chuyên ngành bậc 2, phụ trách môn Đồ họa và Trang trí tại Đại học Mĩ thuật Đông Dương – ngôi trường mà ông và họa sĩ Victor Tardieu là đồng sáng lập vào năm 1925.

– Phạm Quỳnh 48 tuổi, đang giữ ghế “Thượng thư Bộ học” dưới triều Bảo Đại ở Huế.

– Phan Kế Toại 48 tuổi, đang giữ chức Tổng đốc Bắc Ninh trước khi được bổ nhiệm làm Tổng đốc Thái Bình.

– Nguyễn Phan Chánh 48 tuổi, đang sáng tác tranh lụa tại quê nhà Hà Tĩnh và bắt đầu giới thiệu các tác phẩm tranh lụa của mình tới giới thưởng ngoại hội họa tại Pháp và châu Âu.

– Nguyễn Văn Tâm 47 tuổi, đang làm Quận trưởng quận Cai Lậy, chuẩn bị đàn áp đẫm máu Khởi nghĩa Nam Kỳ (1941).

– Hồ Tùng Mậu 44 tuổi, đang bị thực dân Pháp bắt đi đày tại Buôn Ma Thuột.

– Khái Hưng 44 tuổi, vừa mới bị thực dân Pháp bắt đi đày ở Sơn La, “cùng đợt” với Hoàng Đạo, Nguyễn Gia Trí…

– Vũ Đình Long 44 tuổi, đang phụ trách NXB Tân dân và tờ “Tiểu thuyết thứ Bảy”.

– Thích Quảng Đức 43 tuổi, đang hành đạo tại miền Nam Việt Nam, khai sơn và trùng tu nhiều ngôi chùa.

– Lê Hữu Từ 43 tuổi, đang phụng vụ tại Giáo xứ Phát Diệm (Ninh Bình).

– Ngô Đình Thục 43 tuổi, vừa được tấn phong Linh mục, đang là Giám quản đầu tiên của Giáo phận Tông Tòa Vĩnh Long.

– Vũ Hồng Khanh 42 tuổi, đang làm Ủy viên Hải ngoại bộ của Việt Nam Quốc dân Đảng Hải ngoại Biện sự xứ (Bureau d’Outre – Mer du Việt Nam Quốc dân Đảng) tại Trung Quốc.

– Trần Văn Chương 42 tuổi, đang mở Văn phòng luật sư tại nhà riêng ở Hà Nội.

– Nguyễn Thế Truyền 42 tuổi, đang sống với người vợ Pháp tại Nam Định.

– Nguyễn An Ninh 40 tuổi, đang bị thực dân Pháp bắt đi đày tại Côn Đảo.

– Cao Xuân Huy 40 tuổi, đang dạy học tại một số trường tư thục ở Huế và tham gia viết báo Revue pédagogique.

– Tú Mỡ 40 tuổi, đang tích cực tham gia nhóm Tự lực văn đoàn.

– Đào Trinh Nhất 40 tuổi, vừa từ Sài Gòn ra Hà Nội và cộng tác tích cực với báo “Trung Bắc chủ nhật”.

– Hoàng Đạo Thúy 40 tuổi, đang là Ủy viên phụ trách ngành Tráng sinh và là Thủ lĩnh của phong trào hướng đạo Bắc Kỳ.

– Ngô Đình Diệm 39 tuổi, đang dạy học tại trường Thiên Hựu (Providence) ở Huế, do anh ông là Ngô Đình Thục làm Giám học, trước khi tham gia thành lập và lãnh đạo tổ chức Đại Việt Phục hưng Hội, dựa vào Nhật để chống Pháp.

– Phạm Khắc Hòe 39 tuổi, vừa từ Quy Nhơn lên làm Quản đạo Đà Lạt, phát triển nghề trồng rau tại đây.

– Trần Huy Liệu 39 tuổi, đang bị thực dân Pháp bắt đi đày tại Sơn La.

– Trịnh Đình Thảo 39 tuổi, đang là luật sư tại Tòa Thượng thẩm Sài Gòn.

– Phùng Chí Kiên 39 tuổi, đang hoạt động với Nguyễn Ái Quốc ở Côn Minh (Trung Quốc)

– Phan Văn Hùm 38 tuổi, đang bị thực dân Pháp bắt đi đày tại Côn Đảo.

– Đặng Thai Mai 38 tuổi, đang ngồi dịch “Lôi vũ”, “Nhật xuất” của Tào Ngu.

– Hải Triều 38 tuổi, vừa bị thực dân Pháp bắt đi an trí tại Phong Điền (Thừa Thiên).

– Lê Hồng Phong 38 tuổi, đang bị thực dân Pháp bắt đi đày tại Côn Đảo.

– Phan Đăng Lưu 38 tuổi, vừa bị thực dân Pháp bắt một ngày trước khi xảy ra Khởi nghĩa Nam Kỳ (23-11-1940).

– Trần Văn Hương 38 tuổi, đang dạy học tại trường Collège Le Myre De Villers tại Mỹ Tho.

– Vũ Ngọc Phan 38 tuổi, đang dạy học tư tại Hà Nội và cộng tác với các báo Pháp-Việt, Văn học, Nhật Tân, Phổ thông bán nguyệt san, Trung Bắc tân văn, Sông Hương….

– Vương Hồng Sển 38 tuổi, đang làm thư ký tại dinh Thống đốc Nam Kỳ.

– Nguyễn Triệu Luật 37 tuổi, đang bị thực dân Pháp cho đi an trí sau một thời gian dạy học tại Vinh.

– Đào Duy Anh 36 tuổi, đang nghiên cứu độc lập về lịch sử, văn hóa, văn học Việt Nam.

– Hoàng Minh Giám 36 tuổi, đang dạy học và viết báo chống chế độ thực dân Pháp tại Sài Gòn.

– Nhượng Tống 36 tuổi, đang bị quản thúc ở quê nhà Nam Định sau 7 năm lưu đày ở Côn Đảo.

– Trần Đình Long 36 tuổi, đang bị thực dân Pháp đưa đi đày tại Sơn La cùng Trần Huy Liệu, Tô Hiệu, Nguyễn Lương Bằng…

– Nguyễn Văn Huyên 35 tuổi, đang là Ủy viên thường trực Trường Viễn Đông bác cổ tại Hà Nội.

– Hoàng Văn Hoan 35 tuổi, đang điều hành Việt Nam Độc lập Vận động Đồng minh Hội (gọi tắt là Việt Minh) ở Trung Quốc.

– Phan Khắc Sửu 35 tuổi, đang tham gia và hoạt động tích cực trong tổ chức Việt Nam Nhân dân Cách mệnh Đảng, một tổ chức chính trị hoạt động đòi độc lập cho Việt Nam trước khi bị thực dân Pháp bắt đi đày tại Côn Đảo.

– Nguyễn Khánh Toàn 35 tuổi, Phó Ban Đông Dương của Quốc tế Cộng sản, đang hoạt động với nhóm Cộng sản Việt Nam ở Diên An, tham gia giảng dạy Khoa Lịch sử cách mạng thế giới và Khoa tiếng Nga với bí danh Hoàng Chính Quang.

– Hoàng Quốc Việt 35 tuổi, Bí thư Xứ ủy Bắc Kỳ, đang hoạt động tại vùng Bắc Ninh-Bắc Giang do bị chính quyền thuộc địa trất xuất khỏi Hà Nội.

– Bùi Công Trừng 35 tuổi, đang cùng Hải Triều phụ trách tờ báo Dân, cơ quan ngôn luận của Xứ ủy Trung Kỳ thuộc Đảng Cộng sản Đông Dương.

– Tạ Thu Thâu 34 tuổi, đang bị thực dân Pháp bỏ tù vì tố cáo gian lận trong cuộc bầu cử Hội đồng Quản hạt (Hội đồng Thuộc địa Nam Kỳ).

– Nguyễn Bình 34 tuổi, ly khai với Quốc Dân đảng, đang hoạt động cách mạng và xây dựng căn cứ riêng tại Hải Phòng và vùng lân cận.

– Hà Huy Tập 34 tuổi, đang bị thực dân Pháp bắt về Sài Gòn xử án.

– Nguyễn Tường Tam 34 tuổi, đang là Tổng Thư ký Đại Việt Dân chính Đảng.

– Phạm Văn Đồng 34 tuổi, đang bí mật sang Trung Quốc cùng với Võ Nguyên Giáp, gia nhập Đảng Cộng sản Đông Dương và được Nguyễn Ái Quốc giao nhiệm vụ về nước xây dựng căn cứ địa ở biên giới Việt-Trung.

– Hà Huy Tập 34 tuổi, vừa bị thực dân Pháp bắt và xử án 5 năm tù giam tại Sài Gòn.

– Tô Ngọc Vân 34 tuổi, đang bắt đầu giảng dạy tại Trường Cao đẳng Mĩ thuật Đông Dương.

– Mai Trung Thứ 34 tuổi, đã định cư và đang phát triển sự nghiệp hội họa tại Paris.

– Lê Duẩn 33 tuổi, Bí thư Xứ ủy Trung Kỳ, đang bị thực dân Pháp bắt đi đày tại Côn Đảo, một thời gian ngắn sau khi được bầu vào Ban thường vụ Trung ương Đảng Cộng sản Đông Dương.

– Trường Chinh 33 tuổi, vừa được bầu vào Ban Thường vụ Xứ ủy Bắc Kỳ thuộc Đảng Cộng sản Đông Dương.

– Hoàng Đạo (Nguyễn Tường Long) 33 tuổi, đang bị thực dân Pháp bắt đi đày tại Sơn La.

– Lê Phổ 33 tuổi, vừa sang Pháp định cư và phát triển sự nghiệp hội họa.

– Thế Lữ 33 tuổi, đang nỗ lực hiện đại hóa nghệ thuật kịch nói sau gần một thập niên đóng góp to lớn cho phong trào Thơ Mới.

– Nguyễn Sơn 32 tuổi, vừa được tướng Chu Đức điều động về làm Phó Chủ nhiệm Khoa giáo dục chính trị tại Phân hiệu 2 Đại học kháng Nhật ở Hàn Tín Đài, Linh Thọ, Hà Bắc, Trung Quốc.

– Nguyễn Văn Tạo 32 tuổi, đang bị thực dân Pháp đưa đi đày tại Côn Đảo vì tố cao gian lận trong bầu cử Hội đồng Quản hạt Nam Kỳ.

– Hồ Tá Khanh 32 tuổi, đang hoạt động chính trị, xã hội tại Sài Gòn trong nhóm các ông Phan Văn Hùm, Nguyễn Văn Sâm, Nguyễn Văn Tạo, Hồ Văn Nhựt,…

– Hoàng Xuân Hãn 32 tuổi, đang nghiên cứu về Lý Thường Kiệt, La Sơn Phu Tử Nguyễn Thiếp và Quang Trung ở Thanh Hóa.

– Cao Văn Luận 32 tuổi, đang theo học Triết học và Văn chương tại Đại học Sorbonne.

– Phạm Duy Khiêm 32 tuổi, đang tham gia quân đội kháng chiến Pháp chống phát-xít Đức trước khi trở về Việt Nam dạy học, viết văn, làm báo.

– Nguyễn Gia Trí 32 tuổi, đang thử nghiệm các sáng tác mới bằng chất liệu sơn mài.

– Lê Thiết Hùng 32 tuổi, đang làm đại diện cho Việt Nam Giải phóng Đồng Minh tại Quảng Tây (Trung Quốc).

– Nguyễn Đăng Thục 31 tuổi, đang làm kỹ sư hóa học tại Nhà máy dệt Nam Định và nghiên cứu độc lập về văn hóa Á Đông để chuẩn bị biên soạn hai tác phẩm “Bình giải sách Đại học”, và “Tinh thần khoa học và đạo học”.

– Hoàng Văn Thụ 31 tuổi, vừa được bầu vào Ban Thường vụ Xứ ủy Bắc Kỳ thuộc Đảng Cộng sản Đông Dương.

– Chu Văn Tấn 31 tuổi, đang tham gia lãnh đạo Khởi nghĩa Bắc Sơn.

– Nguyễn Mạnh Tường 31 tuổi, vừa mở văn phòng luật sư tại Hà Nội.

– Hoài Thanh 31 tuổi, dạy học, viết văn, viết báo tại Huế, đang chuẩn bị gửi bản thảo “Thi nhân Việt Nam” cho nhà xuất bản.

– Nguyễn Tiến Lãng 31 tuổi, Giám đốc Kho Lưu trữ, Nghiên cứu, Dịch thuật và Báo chí tại Huế trong Nội các của vua Bảo Đại, vừa kết hôn với cô Phạm Thị Ngoạn – con gái Thượng thư Phạm Quỳnh.

– Ngô Đình Nhu 30 tuổi, đang làm việc tại Sở Lưu trữ và Thư viện Đông Dương (Hà Nội).

– Nguyễn Hữu Thọ 30 tuổi, đang hành nghề luật sư tại các tỉnh miền Tây Nam Bộ.

– Trần Văn Cẩn 30 tuổi, đang chuẩn bị gửi các tác phẩm hội họa của mình sang triển lãm tại Nhật Bản.

– Hồ Hữu Tường 30 tuổi, tuyên bố từ bỏ chủ nghĩa Mác và Nhóm Đệ Tứ, vừa bị đày ra Côn Đảo cùng Nguyễn An Ninh, Phan Văn Hùm, Tạ Thu Thâu…

– Vũ Văn Hiền 30 tuổi, đang làm trợ tá cho giám đốc Nha Tài chánh Đông Dương tại Hà Nội, trước khi mở văn phòng luật sư riêng và tham gia sáng lập báo Thanh Nghị,

– Phạm Văn Xô 30 tuổi, đang giữ chức Bí thư Xứ ủy Lào thuộc Đảng Cộng sản Đông Dương.

– Thạch Lam 30 tuổi, đang làm Chủ bút báo “Ngày nay”, sống với vợ con ở Yên Phụ (Hà Nội) trước khi qua đời vào năm 1942 vì bệnh lao.

– Nguyễn Tuân 30 tuổi, đang lẫy lừng với các tùy bút mới.

– Võ Nguyên Giáp 29 tuổi, với bí danh là Dương Hoài Nam, đang cùng Phạm Văn Đồng lên Lào Cai rồi vượt biên sang Trung Quốc để gặp Hồ Chí Minh.

– Trần Văn Giàu 29 tuổi, vừa mới được thực dân Pháp thả khỏi Khám Lớn Sài Gòn.

– Trấn Quý Kiên 29 tuổi, đang là Bí thư thành ủy Hà Nội, ủy viên thường vụ Xứ Ủy Bắc Kỳ, hoạt động trong bí mật.

– Lê Đức Thọ và Lê Thanh Nghị cùng 29 tuổi, đều đang bị thực dân Pháp bắt đi đày tại Sơn La.

– Ngô Đình Cẩn 28 tuổi, đang chăm sóc mẹ già tại Huế.

– Xuân Thủy 28 tuổi, đang cùng Trần Huy Liệu phụ trách “Suối Reo” – tờ báo bí mật hai tháng một kỳ, trong Nhà tù Sơn La.

– Nguyễn Huy Tưởng 28 tuổi, đang hăng hái với phong trào Truyền Bá Quốc Ngữ.

– Vũ Đình Hòe 28 tuổi, đang dạy học tại một số trường tư thục tại Hà Nội trước khi tham gia Nhóm Thanh Nghị.

– Phan Anh 28 tuổi, vừa bỏ dở chương trình Tiến sĩ Luật tại Pháp để về Việt Nam chuẩn bị ra mắt tờ báo “Thanh nghị” với Vũ Đình Hòe, Vũ Văn Hiền.

– Nguyễn Văn Cừ 28 tuổi, vừa bị thực dân Pháp kết án tử hình.

– Phạm Hùng 28 tuổi, đang bị thực dân Pháp bắt đi đày tại Côn Đảo.

– Võ Chí Công 28 tuổi, đang là Bí thư Tỉnh ủy Lâm thời Quảng Nam.

– Vũ Trọng Khánh 28 tuổi, vừa được công nhận chính thức là Luật sư và vẫn đang hoạt động bí mật với các đảng viên kỳ cựu của Đảng Cộng sản Đông Dương.

– Hoàng Tích Chù 28 tuổi, chuẩn bị tốt nghiệp tại Trường Cao đẳng Mĩ thuật Đông Dương và mở xưởng vẽ tại phố Hàng Khoai – một trong những xưởng sơn mài đầu tiên của Hà Nội.

– Hàn Mặc Tử 28 tuổi, đang sống những ngày cuối đời tại Nhà thương Quy Hòa (Quy Nhơn).

– Bàng Bá Lân 28 tuổi, đang vui thú điền viên tại Kép (Bắc Giang).

– Nguyễn Hữu Đang 27 tuổi, đang hoạt động trong khối trí vận của Đảng Cộng sản Đông Dương, chuyên lo việc vận động giới tư sản và trí thức.

– Trương Tửu 27 tuổi, chuẩn bị tham gia Nhà xuất bản Hàn Thuyên (Hà Nội) với chức danh Giám đốc Văn chương (tương đương Tổng Biên tập).

– Huỳnh Tấn Phát 27 tuổi, kiến trúc sư Việt Nam đầu tiên mở văn phòng kiến trúc tư, tại Sài Gòn.

– Hoàng Văn Chí 27 tuổi, vừa đậu Cử nhân Khoa học tại Viện Đại học Đông Dương.

– Trần Đại Nghĩa 27 tuổi, đang làm việc tại Trường Quốc gia Hàng không và Vũ trụ (École nationale supérieure de l’aéronautique et de l’espace) tại Paris.

– Nguyễn Khắc Viện 27 tuổi, chuẩn bị tốt nghiệp ngành Nhi khoa tại Đại học Y khoa Paris.

– Học Phi 27 tuổi, vừa bị thực dân Pháp cho về an trí tại Hưng Yên, bắt đầu viết tiểu thuyết và được giao nhiệm vụ cùng Vũ Quốc Uy xây dựng Hội Văn hóa Cứu quốc Việt Nam

– Trương Tử Anh 26 tuổi, đang lãnh đạo Đại Việt Quốc Dân Đảng, lấy Chủ nghĩa Dân tộc sinh tồn làm nền tảng lý thuyết.

– Nguyễn Chí Thanh 26 tuổi, đang bị thực dân Pháp bắt đi đày tại Lao Bảo.

– Vũ Văn Mẫu 26 tuổi, đang làm Tri huyện tại Đông Anh (Hà Nội) trước khi sang Paris học Tiến sĩ Luật.

– Nguyễn Phước Bửu Lộc (chắt nội Tuy Lý vương Miên Trinh) 26 tuổi, đang học luật tại Đại học Montpellier (Pháp).

– Lương Xuân Nhị 26 tuổi, đang chuẩn bị cho các triển lãm cá nhân tại Nhật, trưng bày các tác phẩm của ông về thiếu nữ và phong cảnh Nhật.

– Lê Thương 26 tuổi, đang hát phụ diễn cho những buổi diễn kịch nói của nhóm kịch Thế Lữ tại Hải Phòng trước khi vào Sài Gòn lập nghiệp.

– Văn Chung 26 tuổi, đang nổi danh với ca khúc “Bóng ai qua thềm”.

– Kim Định 25 tuổi, chuẩn bị tốt nghiệp môn Triết học tại Giáo hoàng Chủng viện Thánh Albertô Cả tại thành phố Nam Định và sắp được thụ phong linh mục, trước khi sang Pháp học Triết học tại Học viện Công giáo Paris (Institut Catholique de Paris), và Nho học tại Học viện Trung Hoa Paris (Institut des Hautes Études Chinoises).

– Dương Thiệu Tước 25 tuổi, đang hoạt động nghệ thuật với nhóm nghệ sĩ tài tử Myosotis (Hoa lưu ly) gồm Thẩm Oánh, Lê Yên, Vũ Khánh…

– Dương Văn Minh 24 tuổi, vừa theo học khóa 1 tại trường Sĩ quan Thủ Dầu Một.

– Phạm Huy Thông 24 tuổi, đang chuẩn bị cho kỳ thi lấy bằng Tiến sĩ Luật và Thạc sĩ Sử-Địa tại Paris.

– Dương Đức Hiền 24 tuổi, vừa tốt nghiệp cử nhân Luật tại Viện Đại học Đông Dương, dạy học và hoạt động xã hội, cộng tác viên của tờ “Thanh Nghị”.

– Vũ Khiêu 24 tuổi, đang dạy học tư tại tại 23 phố Tiên Sinh (nay là Hàng Gà).

– Thụy An 24 tuổi, vừa kết hôn với nhà giáo Bùi Nhung (em trai học giả Bùi Kỷ).

– Vũ Hoàng Chương 24 tuổi, đang là Phó Kiểm soát Sở Hỏa xa Đông Dương, phụ trách đoạn đường Vinh – Na Sầm, trước khi bước vào thời kỳ sáng tác thơ-kịch.

– Xuân Diệu 24 tuổi, vừa vào Mĩ Tho (nay là Tiền Giang) làm tham tá thương chánh, trước khi ra lại Hà Nội để sống bằng nghề viết văn.

– Hữu Loan 24 tuổi, vừa tham gia phong trào Việt Minh tại Thanh Hóa.

– Nam Cao 23 tuổi, đang chữa mo-rat cho bản in thử của tập truyện ngắn “Đôi lứa xứng đôi”.

– Như Phong 23 tuổi, đang làm biên tập viên các báo “Thế giới”, “Mới” và “Người mới” – cơ quan ngôn luận của tổ chức chính trị Đoàn thanh niên dân chủ theo khuynh hướng mác-xít.

– Trần Đức Thảo 23 tuổi, đang chuẩn bị bước vào chương trình Cao học Triết tại Đại học Sư phạm phố Ulm (Paris).

– Vũ Khắc Khoan 23 tuổi, vừa tốt nghiệp kỹ sư canh nông trước khi chuyển sang văn học và lịch sử, dạy học ở trường trung học Chu Văn An (Hà Nội).

– Đỗ Mậu 23 tuổi, đang phục vụ tại Tòa Khâm sứ Pháp ở Huế.

– Văn Tiến Dũng 23 tuổi, đang bị thực dân Pháp bắt đi đày tại Nhà tù Sơn La.

– Nguyên Hồng 22 tuổi, vừa bị thực dân Pháp bắt đi đày tại Hà Giang.

– Nguyễn Bính 22 tuổi, bắt đầu nổi tiếng sau khi được giải Khuyến khích của Tự lực Văn đoàn dành cho tập thơ “Tâm hồn tôi”.

– Đặng Thế Phong 22 tuổi, vừa sáng tác ca khúc “Đêm thu” với những lời mở đầu bất hủ: “Vườn khuya trăng rãi hoa đứng im như mắt buồn; Lòng ta xao xuyến lắng nghe lời hoa; Cánh hoa vương buồn trong gió; Ánh hương yêu nhẹ nhàng say, gió lay…”

– Nguyễn Văn Thương 21 tuổi, đang nổi danh với bài hát “Đêm đông”, được ông sáng tác trong đêm Giao thừa năm 1939, khi ông đi lang thang trên những con phố của Hà Nội vì không có tiền để về Huế.

– Huy Cận 21 tuổi, đang học năm cuối trường Cao đẳng Canh nông và ở cùng Xuân Diệu trong một căn nhà trên phố Hàng Than (Hà Nội)

– Hoàng Tùng 20 tuổi, đang bị thực dân Pháp bắt đi đày tại Nhà tù Sơn La.

– Nguyễn Đình Đầu 20 tuổi, đang tham gia hướng đạo sinh với Hoàng Đạo Thúy ở Hà Nội.

– Chế Lan Viên 20 tuổi, đang nổi như cồn với tập thơ “Điêu tàn” xuất bản trước đó 3 năm.

– Đinh Hùng 20 tuổi, đang ôm mộng văn chương tại Hà Nội, chuẩn bị xuất bản tập văn xuôi “Đám ma tôi”, và đăng các bài thơ mới sáng tâc trên tờ “Hà Nội tân văn” của Vũ Ngọc Phan 3 năm sau đó.

– Nguyễn Mạnh Côn 20 tuổi, bắt đầu cộng tác với báo Đông Pháp.

– Tô Hoài 20 tuổi, đang sửa bản thảo tác phẩm “Con dế mèn”.

– Kim Lân 20 tuổi, đang chập chững bước vào làng Văn với những truyện ngắn đầu tiên.

– Bùi Xuân Phái 20 tuổi, đang chuẩn bị thi vào Trường Cao đẳng Mĩ thuật Đông Dương.

– Trần Duy 20 tuổi, vừa từ Huế ra Hà Nội để chuẩn bị thi vào Trường Cao đẳng Mĩ thuật Đông Dương.

– Tố Hữu 20 tuổi, đang bị thực dân Pháp bắt đi đày tại nhà lao Thừa Phủ (Huế), Lao Bảo (Quảng Trị)…

– Cao Văn Viên 19 tuổi, đang học Trung học theo giáo trình Pháp tại thủ đô Viêng Chăn (Lào).

– Phạm Duy 19 tuổi, đang theo học dự thính hội họa tại trường Cao đẳng Mỹ thuật Đông Dương, học thầy Tô Ngọc Vân, cùng lớp với Bùi Xuân Phái, Võ Lăng,… một thời gian trước khi đi làm tự do và tự học nhạc cổ điển, tập sáng tác.

– Thích Thiện Siêu 19 tuổi, đang học Chương trình Phật học Trung cấp tại chùa Trúc Lâm (Huế).

– Thích Thiện Minh 19 tuổi, chuẩn bị tốt nghiệp trường An Nam Phật học do hòa thượng Mật Khế thành lập năm 1934.

– Võ Văn Kiệt 18 tuổi, vừa mới được kết nạp vào Đảng Cộng sản Đông Dương.

– Nguyễn Tư Nghiêm 18 tuổi, đang chuẩn bị thi vào Trường Cao đẳng Mĩ thuật Đông Dương.

– Đỗ Nhuận 18 tuổi, đang bắt đầu sáng tác vở ca cảnh “Nguyễn Trãi – Phi Khanh”.

– Hoàng Cầm 18 tuổi, chập chững bước vào làng Văn với việc dịch sách cho NXB Tân Dân của Vũ Đình Long.

– Thích Trí Quang 17 tuổi, đang theo học chương trình đào tạo tăng sĩ ở Huế.

– Nguyễn Văn Thiệu 17 tuổi, chuẩn bị tốt nghiệp trường dòng Công giáo Pellerin tại Huế trước khi trở về quê Ninh Thuận làm nông cùng với gia đình và chờ thời.

– Trần Độ 17 tuổi, vừa gia nhập Đảng Cộng sản Đông Dương.

– Văn Cao 17 tuổi, đang trên đường rời Huế vào miền Nam sau khi viết xong bài thơ đầu tay: “Một đêm đàn lạnh trên sông Huế” với câu kết bất hủ: “Ôi nhớ nhung hoài vạt áo xanh”.

– Nguyễn Sáng 17 tuổi, đang theo học tại Trường Cao đẳng Mĩ thuật Đông Dương.

– Tô Vũ 17 tuổi, đang hoạt động âm nhạc trong Nhóm nhạc Đồng Vọng, cùng với Hoàng Quý, Phạm Ngữ, Canh Thân, Văn Cao.

– Trần Quốc Hương 16 tuổi, đang theo học trường dòng tại phố Nhà Chung (Hà Nội).

– Nguyễn Đình Thi 16 tuổi, mới tham gia Tổ Văn hóa cứu quốc.

– Hoàng Trung Thông 15 tuổi, đang theo học tại Trường Quốc học Vinh.

– Thích Nhất Hạnh 14 tuổi, chuẩn bị xuất gia tại chùa Từ Hiếu (Huế).

– Đức Thầy Huỳnh Phú Sổ, 20 tuổi, lập đạo Hoà Hảo được một năm, tháng 8.1940 bị thực dân Pháp quản thúc tại Sa Đéc.

– Lý Đông A, 19 tuổi, làm ủy viên chính trị cho Phục quốc quân, cánh quân sự của Việt Nam Quang phục Hội, chỉ đạo cuộc khởi nghĩa ở Lạng Sơn. Khởi nghĩa thất bại, Lý Đông A chạy thoát sang Trung Quốc.

– Trần Dần 14 tuổi, đang học bậc Thành chung ở Nam Định và chuẩn bị lên Hà Nội học Tú tài Triết.

– Mai Thảo 13 tuổi, đang học Trung học tại Nam Định.

– Phạm Đình Chương 11 tuổi, đang học Trung học tại Trường Bưởi (Hà Nội).

– Trần Quốc Vượng 6 tuổi, đang học tiểu học, cả tiếng Tây, tiếng ta và chữ Hán ở trường Pháp Việt ngày hai buổi, trừ thứ năm và chủ nhật.

Tất cả trong số họ, có lẽ rất ít người nhận ra được một trận “sạch không kình ngạc” trên mặt trận văn hóa diễn ra chỉ chưa đầy một thập niên tiếp theo.

Và trong lúc này, gần 90% dân số của khoảng 20 triệu người Việt đang bị mù chữ.
—–
Nguồn :
Fb Nguyễn Trung Kiên