Người phụ nữ để lại nhiều dấu ấn cho nghệ thuật ở Hà Nội

Tác giả: theo FB Phùng Ngọc Khoa

Người Hà Nội ai cũng biết Bùi Xuân Phái, Lê Phổ, Tô Ngọc Vân hay Trần Bình Lộc. Điểm chung của các họa sỹ tài ba này là đã học trường Mỹ Thuật Đông Dương (mở ra bởi các cụ Tardieu và Nam Sơn), và tất cả đều là học sinh của Alix Ayme (A-li-x E-mê)

KD: Một bài viết có nhiều thông tin rất quý về Hà Nội. Một người đàn bà Pháp tài năng và có công lao. Xin đăng lên để bạn đọc chia sẻ  😀

———————–

Bà Alix Hava sinh năm 1894 tại Marseille (Pháp). Sau khi học nhạc, bà lại cảm thấy thích họa và dần dần chuyển sang học về các kỹ thuật đồ họa tại Toulouse (thầy của bà là họa sỹ nổi tiếng Maurice Denis). Thời đó bà đã tham gia trang trí mái của nhà Hát Champs Elysees, một trong số những nhà hát đẹp nhất ở Paris nằm ngay trên đại lộ nổi tiếng này. Năm 1920, bà kết hôn lần đầu và cùng chồng đến Hà Nội năm 1925.

Trong hình ảnh có thể có: 1 ngườiTrong hình ảnh có thể có: 1 người, đang ngồi, râu và trong nhà
Không có mô tả ảnh.Trong hình ảnh có thể có: 1 người
Không có mô tả ảnh.
…. v.v… v v…

Trong vòng hai năm, bà dạy vẽ ở các trường trung học (trong đó có trường Bưởi). Năm 1927, bà quay về Paris và sinh con trai. Tuy nhiên, ngay sau đó thì hai vợ chồng ly dị nhau và bà (cùng với đứa bé) quyết định quay về Hà Nội lần thứ hai. Lần này chính phủ Pháp giao cho bà nhiệm vụ chuẩn bị Triển Lãm Đông Dương 1931. Và lần này bà để lại nhiều dấu ấn ở Hà Nội !

Năm 1931, sau triển lãm, bà kết hôn tại Hà Nội lần thứ hai với đại tá Georges Ayme (anh ruột của nhà văn nổi tiếng Marcel Ayme…) và kể từ đây giới nghệ thuật biết bà với cái tên là Alix Ayme.

Bà bắt đầu cộng tác với trường Mỹ Thuật Đông Dương từ 1931. Ban đầu dạy môn họa, bà bắt đầu tái tạo bộ môn sơn mài nghệ thuật cùng với Joseph Imghimberty (bộ môn đã bị lãng quên trong giới nghệ thuật lúc đó…). Bộ môn sơn mài (peinture sur laque) là một thành công lớn của Alix Ayme. Các tranh sơn mài của Alix Ayme (hay của những học trò nổi tiếng của bà như Nguyễn Khang hay Nguyễn Sáng) là những tác phẩm nghệ thuật rất quý giá. Bà nghiên cứu các kỹ thuật sơn mài cũ của Pháp và truyền đạt lại cho các học sinh người Việt trong vòng gần 13 năm ở Hà Nội. Trong thời gian đó, bà cũng phụ trách trang trí cung điện của vua Lào Sisavang Vong và trở thành nghệ sỹ thân thiết với gia đình vua.

Sau chiến tranh thế giới thứ hai, bà về hẳn Pháp và trở thành một trong những nghệ sỹ nổi tiếng ngành họa và sơn mài trang trí. Các tác phẩm của bà phần lớn là lấy cảm hứng từ Hà Nội và Đông Dương. Ngày nay, giới nghệ thuật có thể coi bà Alix Ayme như là người tái tạo xu hướng hiện đại của ngành họa trên sơn mài ở Việt Nam.

Bà Alix Ayme mất năm 1989 tại Pháp.
———–

Tham khảo:

Paliard Pierre, Un art vietnamien: penser d’autres modernités Le projet de Victor Tardieu pour l’École des Beaux-Arts de l’Indochine à Hanoï en 1924.