SARS-CoV-2 lây lan mạnh nhất và COVID-19 sẽ là đại dịch

Tác giả: TS.BS Trần Bá Thoại, Ủy viên BCH Hội Nội tiết Việt Nam

KD: Xin đừng vội thấy tình hình dịch bệnh ở VN có vẻ im ắng mà vội chủ quan. Xin hãy đọc bài của một Bs về chủ đề này để thấy sự cảnh báo gần- Covid- 19 là đại dịch với quy mô lớn

*Theo VTC.vn, ngày 29/2, dịch Covid-19 lan rộng tới 60 quốc gia, vùng lãnh thổ khiến gần 3.000 người thiệt mạng và hơn 85.000 ca nhiễm:

Theo WorldoMeters, tính tới hiện tại, số ca nhiễm Covid-19 trên thế giới chạm mốc 85.206 trường hợp, 2.923 trong số đó thiệt mạng, 39.448 được chữa khỏi và 7.816 trong tình trạng nguy kịch.

Trung Quốc vẫn là ổ dịch lớn nhất với 79.252 ca nhiễm, 2.835 người thiệt mạng. Nhưng các con số thống kê của Trung Quốc từ đầu tuần đã giảm đáng kể. Số người chết luôn dưới mốc 100 người trong khi các ca nhiễm mới không vượt quá 600 kể từ đầu tuần.

Hàn Quốc cách đây ít giờ công bố 594 ca nhiễm mới, nâng tổng số trường hợp dương tính với virus corona chủng mới của nước này lên 2.931 người. Con số này gấp hơn 100 lần so với 28 trường hợp được ghi nhận tại xứ kim chi cách đây nửa tháng hôm 13/2.

Tăng đều đặn số ca nhiễm bệnh cùng với Hàn Quốc còn có Italy, Iran – 2 ổ dịch ở châu Âu và Trung Đông.

Tính tới sáng 29/2, Italy có 888 người nhiễm Covid-19, 21 người thiệt mạng, 46 người được chữa khỏi và ra viện. Hàng loạt các quốc gia châu Âu như Hy Lạp, Tây Ban Nha, Anh, Croatia, Áo, Đan Mạch, Đức, Pháp, Hà Lan những ngày qua ghi nhận các ca nhiễm mới với hầu hết các bệnh nhân trở về từ Italy.

Đặc biệt Đức, Pháp báo cáo số ca nhiễm tăng mạnh những ngày gần đây với 60 ca ở Đức và 57 ca ở Pháp. Riêng Pháp có 2 bệnh nhân thiệt mạng.

Trung Đông chứng kiến tình cảnh tương tự như châu Âu với Iran là tâm dịch và nhanh chóng lan ra các quốc gia khác. Li băng, Pakistan, Afghanistan, Iraq, Kuwait, Các tiểu Vương quốc Ả rập Thống nhất (UAE) và Bahrain đều đã có bệnh nhân nhiễm bệnh. Nhiều trong số này được xác nhận nhiễm Covid-19 sau khi từ Iran trở về.

Các khu vực khác như châu Phi, Mỹ Latin lần lượt những ngày qua xác nhận có ca nhiễm bệnh.

——————–

  Các nhà nghiên cứu Âu, Mỹ và Trung Quốc, cho biết corona chủng mới, nCoV, SARS-CoV-2, có biến thể tương tự HIV, Ebola, khiến chúng có khả năng xâm nhập vào tế bào của con người mạnh gấp cả ngàn lần coronavirus gây dịch SARS.

  Hiện nay, khi dịch COVID-19 đã xâm nhập 6 trong tổng số 7 lục địa toàn cầu, chỉ trừ Nam cực (Antarctica), thì dù Tổ chức Y tế Thế giới WHO chưa tuyên bố, nhưng chắc chắn COVID-19 là một đại dịch (pandemic).

CORONAVIRUS cấu tạo

 SARS-CoV-2 lây lan mạnh nhất

Cũng như virus SARS, SARS-CoV-2 xâm nhập vào tế bào cơ thể con người bằng cách gắn kết với thụ thể ACE2 (angiotensin converting enzyme 2) ở màng tế bào. Vì protein ACE2 không có nhiều ở tế bào người khỏe mạnh, do đó mức độ bùng phát của dịch SARS năm 2002 – 2003 không cao, chỉ ảnh hưởng khoảng 8.000 người trên toàn thế giới.

  Những virus corona có khả năng lây nhiễm cao, như HIV và Ebola, thường tác động vào một enzyme tên là furin, một protease có tác dụng thủy phân  protein ở màng tế bào.

  Giáo sư Ruan Jishou và cộng sự ĐH Nankai,Thiên Tân, nghiên cứu trình tự gene của SARS-CoV-2  đã phát hiện một đoạn gene biến thể tương tự trong HIV và Ebola. Nhóm nghiên cứu của GS Li Hua, Đại học KHCN Huazhong, Vũ Hán, Hồ Bắc, cũng công nhận các phát hiện của giáo sư Ruan.

  Nhóm khoa học gia ĐH Y khoa Washington và Viện Ung thư Fred Hutchinson, khi nghiên cứu cấu trúc protein S (spike protein) phát hiện vị trí phân cắt furin giữa hai tiểu đơn vị protein tăng đột biến ở SARS-CoV-2 giúp chúng đưa mã gene vào tế bào và lây truyền nhanh chóng từ người này sang người khác rất nhanh.

  Nhóm nghiên cứu của GS Etiene Decroly, ĐH Aix-Marseille, Pháp, cũng khẳng định tìm thấy “cấu trúc protein S giống furin” chỉ có ở SARS-CoV-2, mà không có trong những loại virus corona khác.

  Các nhà khoa học hy vọng rằng việc phát hiện về mối liên hệ với enzyme furin có thể hé lộ về “lịch sử tiến hóa của nCoV trước khi chúng xâm nhập vào cơ thể con người”

 COVID-19 sẽ là đại dịch toàn cầu?

   Theo Wikipedia, PANDEMIC, có từ gốc Hy Lạp là pandemos, “pan” là tất cả và “demos” là các  dân tộc, là đại dịch toàn cầu.

   Hiện nay, dịch COVID-19 đã xâm nhập 6 trong tổng số 7 lục địa toàn cầu, chỉ Nam cực (Antarctica) là chưa bị nCoV này tấn công. Với tiêu chí này, dù Tổ chức Y tế Thế giới WHO chưa tuyên bố, nhưng chắc chắn COVID-19 là một đại dịch (pandemic).

COVID-19 28 2 2020

  Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa bệnh Mỹ (US Centers for Disease Control and Prevention, CDC), thì nCoV tấn công Hoa Kỳ là tình huống không thể tránh khỏi, chỉ chưa ước đoán chính xác thời gian. Nỗi quan ngại nầy bắt nguồn từ thực trạng lây nhiễm ở Nam Hàn, Ý và Trung Đông.

  Trong quá khứ, đã có các đại dịch do các coronavirus gây ra. Các đại dịch điển hình:

  Đại dịch Spanish Flu 1918  Đại dịch nầy ảnh hưởng đến khoảng 500 triệu người hay một phần ba dân số thế giới và đã giết chết khoảng 50 triệu người trên toàn thế giới. Tác nhân là con flu virus H1N1.  Các nhà khoa học hãy còn đang tranh luận về nguồn gốc của con virus nầy và cho thấy nó mang những gene sinh học phát xuất từ chim. Nói cách khác, con virus nầy có liên quan đến loài chim. Số binh sỹ Hoa Kỳ chết vì đại dịch Spanish Flu nhiều hơn cả tổng số tử vong trong suốt Đại Thế Chiến I. Sang đến năm 1919, đại dịch Spanish Flu lắng xuống nhưng con virus H1N1 vẫn tiếp tục tái hiện mỗi mùa suốt 38 năm.

   Đại dịch Influenza A H2N2 1957 Chủ yếu phát xuất ở Đông Á và đã giết chết khoảng 1,100,000 người khắp thế giới và 116,000 người ở Hoa Kỳ. Con virus nầy mang những gene sinh học có liên quan đến  Avian influenza A virus, nghĩa là cũng dính líu đến loài chim. Đại dịch nầy trước tiên được báo cáo ở Singapore vào tháng 2/1957, Hong Kong vào tháng 3/1957, và tại những thành phố duyên hải Hoa Kỳ vào mùa hè cùng năm. Tuy nhiên, con virus này chỉ tồn tại nơi người một thời gian ngắn và biến mất khoảng một thập niên sau khi xuất hiện. Các khoa học gia tin rằng con virus đó đã được đột biến thành H3N2.

  Đại dịch Influenza H3N2  1968  Đại dịch nầy xuất phát ở Trung Quốc và lan ra toàn thế giới. Con virus nầy mang hai gene sinh học từ một con virus cũng mang tên Avian Influenza A Virus. Trước tiên nó được phát hiện ở Hoa Kỳ vào tháng 9/1968 và đã giết chết khoảng 100,000 người tại đây và khoảng 1 triệu người trên toàn thế giới, phần lớn là người trên 65 tuổi. Virus H3N2 tiếp tục lưu hành dạng virus cúm mùa hàng năm.

  Đại dịch Influenza A H1N1 2009 Đại dịch nầy đầu tiên được phát hiện ở Hoa Kỳ và sau đó lan ra toàn thế giới. Virus nầy chứa một tổng hợp duy nhất gồm những genes sinh học chưa từng thấy trước đó nơi người hay súc vật. Nó được cho là xuất phát từ loài heo (swine). Trận dịch nầy đã giết chết từ 151.000 – 575,000 người khắp thế giới ngay trong năm đầu tiên. Trên toàn cầu, khoảng 80% tử vong bao gồm nhũng người dưới 65 tuổi. WHO tuyên bố đại dịch H1N1 chấm dứt vào tháng 8/2010, nhưng virus H1N1 vẫn tiếp tục lưu hành dưới dạng cúm mùa hàng năm.

     Đôi điều bàn luận

   Các nhà nghiên cứu Âu, Mỹ và Trung Quốc, chỉ rõ rằng nhờ có cấu trúc đặc biệt ở protein “chêm” (spike protein) SARS-CoV-2 dễ dàng bám và xâm nhập vào tế bào vật chủ là con người. Các nhà nghiên cứu đánh giá rằng, so với SARS, virus nCoV này hiệu quả hơn từ 100  đến 1.000 lần.

  Kết quả các nghiên cứu này cho thấy, các thuốc ức chế enzyme furin cũng  có khả năng ngăn cản SARS-CoV-2 nhân lên trong tế bào cơ thể người. Hai nhóm thuốc này gồm: (1) Thuốc chữa HIV như Indinavir, Tenofovir Alafenamide, Tenofovir Disoproxil, Dolutegravir, (2) Thuốc chữa viêm gan C như Boceprevir và Telaprevir, và (3) Thuốc chữa sốt rét như Chloroquine.

Cần lưu ý, một loại thuốc cần phải có nhiều thử nghiệm tiền lâm sàng (trong phòng thí nghiệm và trên động vật), lâm sàng (trên người qua 4 pha khác nhau) .v.v… trước khi chính thức đưa vào sử dụng.

  GS Nguyễn Văn Tuấn, ĐH NSW, Úc, nhận định, hiện đã có 4 chủng coronavirus sống chung với cộng đồng con người và gây ra cảm cúm mỗi năm. Khó để tiêu diệt nCoV hoàn toàn, nên có thể chúng ta phải sống chung với một thành viên thứ 5 trong gia đình coronavirus.

  Theo tôi, COVID-19 sẽ là đại dịch toàn cầu, nhưng hồi cứu qua những đại dịch cúm do coronavirus gây ra trong quá khứ, hy vọng rồi đây virus SARS-CoV-2 sẽ tiếp tục lưu hành dưới dạng cúm mùa hàng năm như GS Tuấn nhận định.

 TÀI LIỆU THAM KHẢO

[1] COVID-19 coronavirus spike holds infectivity details

https://newsroom.uw.edu/news/covid-19-coronavirus-spike-holds-infectivity-details

[2] Furin cleavage site in the SARS-CoV-2 coronavirus glycoprotein

http://www.virology.ws/2020/02/13/furin-cleavage-site-in-the-sars-cov-2-coronavirus-glycoprotein/

[3] How does the new coronavirus spread? These new studies offer clues.

https://www.vox.com/2020/2/20/21143785/coronavirus-covid-19-spread-transmission-how

[4] Pangolins and the origin of SARS-CoV-2 coronavirus

http://www.virology.ws/2020/02/20/pangolins-and-the-origin-of-sars-cov-2-coronavirus/

[5] The proximal origin of SARS-CoV-2

http://virological.org/t/the-proximal-origin-of-sars-cov-2/398

[6] Breakthrough in coronavirus research results in new map to support vaccine design

https://news.utexas.edu/2020/02/19/breakthrough-in-coronavirus-research-results-in-new-map-to-support-vaccine-design/

[7] NIH scientists identify atomic structure of novel coronavirus protein

https://www.niaid.nih.gov/news-events/atomic-structure-novel-coronavirus-protein

[8] GS Nguyễn Văn Tuấn: Ba kịch bản cho dịch bệnh virus corona

https://soha.vn/gs-nguyen-van-tuan-ba-kich-ban-cho-dich-benh-dang-hoanh-hanh-boi-virus-corona-20200203200155808.htm

[9] Nghiên cứu mới tiết lộ vì sao SARS-CoV-2 dễ lây nhiễm hơn

https://vov.vn/the-gioi/nghien-cuu-moi-tiet-lo-vi-sao-sarscov2-de-lay-nhiem-hon-1015204.vov

[10] Vì sao SARS-CoV-2 dễ lây nhiễm?

https://vtc.vn/thoi-su-quoc-te/vi-sao-sars-cov-2-de-lay-nhiem-ar530203.html

[11] nCoV gây dịch COVID-19 có đột biến gien giống virus HIV

https://thanhnien.vn/the-gioi/virus-corona-gay-dich-covid-19-co-dot-bien-gien-giong-virus-hiv-1188089.html  

————– 

https://tranbathoaimdphd.wordpress.com/2020/02/28/sars-cov-2-lay-lan-manh-nhat-va-covid-19-se-la-dai-dich/